Gezondheidsmonitor
2 Participatie.svg

Met elkaar gaan we werken aan de toekomst van Westland! Met deze belofte, opgenomen in het Sociaal Beleidskader nodigt de gemeente haar inwoners uit om mee te doen. Eigen verantwoordelijkheid nemen wordt in Westland gestimuleerd, ook door initiatieven van burgers zo goed mogelijk te faciliteren. Veel verenigingen in Westland draaien op vrijwilligers. Zij komen onder steeds grotere druk te staan als het gaat om verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid. Westland wil vrijwilligers ondersteunen en faciliteren in hun taken. Het sociale netwerk in Westland is groot. Elke inwoner van Westland die vrijwilligerswerk doet, draagt bij aan de verbetering van de samenleving en de eigen gezondheid.

Uit de Gezondheidsmonitor 2018 van GGD Haaglanden blijkt dat in Westland 32% van de inwoners van 19 jaar en ouder vrijwilliger in georganiseerd verband is. Bij volwassenen (19 tot en met 64 jaar) is het percentage vrijwilligers in 2016 (31%) gedaald ten opzichte van 2012 (41%) en 2008 (38%), maar vergelijkbaar met 2005 (30%). Bij de 65-plussers wordt geen trend gezien. Volgens de Jongerenenquête 2015 doet 25% van de jongeren in Westland vrijwilligerswerk. In Haaglanden is dit 17%.

Voor elkaar

Samenleven betekent verantwoordelijkheid voelen voor elkaar en de directe omgeving. Vrijwilligerswerk is werk dat in georganiseerd verband (bijvoorbeeld sportvereniging of school) onbetaald wordt uitgevoerd. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de eigen wijk of straat: als vrijwilliger draag je een steentje bij aan het welzijn van andere inwoners en betrek je een mede-inwoner bij het maatschappelijke leven in Westland.

Uit onderzoek blijkt dat de belangrijkste factoren die iemand ertoe brengen als vrijwilliger aan de slag te gaan zijn:

  • het zelf in kunnen plannen van het werk
  • de mogelijkheid om het eenmalig te kunnen doen1

Hoe het werk van een vrijwilliger er inhoudelijk uitziet, hangt af van persoonlijke mogelijkheden en voorkeuren en de (mogelijkheden van de) organisatie waar de vrijwilliger aan de slag gaat. Als Taalmaatje kun je bijvoorbeeld gekoppeld worden aan een (vrijwilligers)organisatie in de buurt, zoals bijvoorbeeld de bibliotheek Westland.

Ervaren gezondheid en vrijwilligerswerk

Er is een samenhang tussen het doen van vrijwilligerswerk en gezondheid. De mensen in de regio Haaglanden die vrijwilligerswerk doen, lijken gezonder dan de mensen die dat niet doen. De vrijwilligers ervaren een betere gezondheid, zijn minder beperkt door de gezondheid en hebben minder risico op een angststoornis of depressie2.

Dit zou kunnen komen doordat vrijwilligers bij de start van vrijwilligerswerk al gezonder zijn, omdat met een minder goede gezondheid vrijwilligerswerk lastig kan zijn. Het kan ook zijn dat het doen van vrijwilligerswerk een positief gezondheidseffect heeft. Het zorgt voor een zinvolle dagbesteding, bevordert het gevoel van vitaal zijn, versterkt de persoonlijkheid (meer regie over het eigen leven), vergroot het sociale netwerk en geeft een gevoel van voldoening. Kortom, het doen van vrijwilligerswerk heeft positieve effecten op de gezondheid.

Daarnaast is de bijdrage die een vrijwilliger levert aan het welzijn en de gezondheidswinst van anderen belangrijk. Inwoners die vrijwilligerswerk ‘ontvangen’ ervaren minder eenzaamheid en zijn minder kwetsbaar.

Motivatie voor vrijwilligerswerk kan dus zijn: dat je er zelf gezonder van wordt en dat je bijdraagt aan de gezondheid van anderen.

Cijfers uit de Gezondheidsmonitor
- 32% van de inwoners in Westland (19 jaar en ouder) doet vrijwilligerswerk. Dit percentage is hoger dan in Zuid-Holland West (28%) en Haaglanden (25%).
- Eén op de zes inwoners van Westland van 19 jaar en ouder (16%) heeft belang-stelling voor vrijwilligers-werk, maar doet dit nog niet.
- Het aandeel vrijwilligers is het hoogst onder 65- tot en met 74-jarigen en hoogopgeleiden3.
- 25% van de jongeren in Westland doet vrijwilligers-werk. In Haaglanden is dit 17%. Van de jongeren doet 12% geen vrijwilligerswerk, maar zou dit wel willen.

Zie de Gezondheidsmonitor 2018

Vrijwilligers in Westland

Ook voor Westland zijn vrijwilligers van groot belang. Ze versterken de sociale cohesie in de stad door zich belangeloos in te zetten voor hun club, vereniging of stichting. Anderen zorgen voor langdurig zieken of voor mensen met een handicap.

Gemeenten kunnen vrijwilligers ondersteunen, bijvoorbeeld door een budget te reserveren voor nieuwe initiatieven waarop vrijwilligers een beroep kunnen doen. Het is belangrijk dat de aanvraagprocedures hiervoor niet bureaucratisch (en dus drempelverhogend) zijn. In Westland loopt dit via het Innovatiefonds. Burgerinitiatieven, organisaties, verenigingen en instellingen kunnen hier een aanvraag indienen.

Vitis Vrijwillige Inzet, onderdeel van Vitis Welzijn, is het expertisecentrum voor Vrijwillige Inzet in Westland. De vrijwilligers-vacaturebank, onderdeel van Vrijwillige Inzet, biedt een scala aan mogelijkheden voor vrijwilligers die een ‘klus’ zoeken en voor vrijwilligersorganisaties die een ‘klus’ aanbieden. Dit kan variëren van boodschappen doen tot een bestuursfunctie met specifieke eisen. Vitis Welzijn Vrijwillige Inzet brengt elke week nieuwe vacatures onder de aandacht via de lokale omroep WOS en de plaatselijke kranten.

Zowel vrijwilligers als vrijwilligersorganisaties kunnen bij deze organisatie terecht voor bemiddeling tussen vraag en aanbod, professioneel advies, cursussen, praktische ondersteuning en promotie van vrijwillige inzet. 

Vrijwilligers die zich inzetten voor kwetsbare groepen kunnen onder bepaalde voorwaarden gebruik maken van de Westlandse regeling om gratis een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) te krijgen. Ook krijgen vrijwilligersorganisaties ondersteuning bij het ontwikkelen van beleid tegen grensoverschrijdend gedrag. Dit bevordert de sociale veiligheid. Hiermee wil Westland het belang van een veilig klimaat rondom vrijwilligerswerk uitdragen. Daarnaast ziet de gemeente het als haar taak om voor vrijwilligers een verzekering af te sluiten, die de risico’s van vrijwilligerswerk zo goed mogelijk afdekt.

Gerelateerde beleidsterreinen/ domeinen

  • Maatschappelijke ontwikkelingen
  • Ruimtelijke ontwikkelingen
  • Sociaal Domein

Advies verdere inzet

Vrijwilligerswerk kan een grote invloed hebben op de publieke gezondheid, van jong tot oud. In het Sociaal Beleidskader, Doel E vrijwilligerswerk, is dan ook opgenomen dat de gemeente samen met de verenigingen wil bepalen hoe het Westlands vrijwilligerspotentieel beter kan worden ingezet. Vanuit de cijfers blijkt dat dit twee groepen zijn.

  • Het percentage 19-jarigen en ouder dat vrijwilligerswerk doet is in Westland dalende. Daarnaast heeft één op de zes inwoners (16%) belangstelling om vrijwilligerswerk te doen, maar doet dat nu nog niet. Hier ligt een taak voor de gemeente om deze groep (meer) voor het vrijwilligerswerk te winnen. Vitis Vrijwillige Inzet biedt (potentiële) vrijwilligers de mogelijkheid om aan te geven wat hun wensen zijn. Wellicht kan er ook gericht onderzoek gedaan worden om hun wensen en mogelijkheden in beeld te krijgen.
  • Er blijkt een potentieel aan jongeren te zijn dat vrijwilligerswerk wil doen. Sommige jongeren komen via hun school in aanraking met vrijwilligerswerk door bijvoorbeeld het vervullen van hun maatschappelijke stage in de gehandicapten- of ouderenzorg. Anderen zijn actief bij hun eigen sportvereniging, als coach van jonge(re) kinderen. Om jongeren te werven voor vrijwilligerswerk, kan benadrukt worden dat ze op deze manier meer contact kunnen maken met anderen binnen bijvoorbeeld het verenigingsleven en zo ook een belangrijke rol kunnen spelen in hun omgeving. Belangrijk om mee te nemen bij deze inspanningen om het aantal jonge vrijwilligers uit te breiden, zijn de drie meest voorkomende redenen om geen vrijwilligerswerk te doen:
    • Ik kan er geen tijd voor vrijmaken (43%)
    • Ik besteed mijn tijd liever aan andere zaken (22%).
    • De mogelijkheid heeft zich nog niet voorgedaan (18%)4.

Vitis en Patijnenburg hebben samen een methodiek ontwikkeld om vrijwilligerswerk meer te laten aansluiten bij re-integratie. De eerste resultaten zijn veelbelovend.

Referenties

  1. Motieven en gelegenheidsfactoren voor vrijwilligerswerk 2018, GGD West-Brabant
  2. Participatie en gezondheid, Resultaten uit de Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  3. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  4. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties