Gezondheidsmonitor
4 Lichamelijke gezondheid.svg

Het gehoor heeft een grote invloed op de ervaren kwaliteit van leven. Gehoorschade ontstaat doordat trilharen in het binnenoor blijvend beschadigd zijn. In ernstige gevallen leidt dit tot levenslange handicaps als oorsuizingen, geluidsvervorming en gehoorverlies. De mogelijke gevolgen zijn sociale isolatie, stress, concentratie-, leer- en slaapproblemen en in het ergste geval levenslange (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid.

Een geringe gehoorschade opgelopen op jonge leeftijd zal op latere leeftijd grotere problemen veroorzaken omdat het door de onomkeerbaarheid moet worden opgeteld bij het gehoorverlies dat ontstaat door ouderdom.

Gehoorproblematiek levert de samenleving ook economische schade op, zoals in het geval van behandeling, productieverlies, werkverzuim, inkomstenderving en arbeidsongeschiktheid1.

Meestal ontstaan gehoorproblemen geleidelijk, maar gehoorschade is onomkeerbaar en heeft een grote sociale impact. Zo is gehoor voor kinderen van belang voor een goede taalontwikkeling en is een goed gehoor nodig om veilig deel te kunnen nemen aan het verkeer. Met name voor fietsers is het belangrijk om naderend verkeer goed te kunnen horen2.

Opgroeiende jeugd

Gehoorschade kan het gevolg zijn van het ouder worden. Dat is natuurlijke slijtage, maar trilharen beschadigen ook door geluid. Vanaf 80 decibel kan geluid schadelijk zijn, dat is bijvoorbeeld het geluid van een haardroger of langs een drukke autoweg. De beschadiging kan in één keer gebeuren als het geluid erg hard is, maar gebeurt ook als je te vaak of langdurig aan hard geluid wordt blootgesteld.

Het kinderoor kan minder geluid verdragen dan een volwassen oor. Gehoorschade bij kinderen ontstaat vaak onmerkbaar en geleidelijk, waardoor de gevolgen vaak pas duidelijk zichtbaar worden als het kind ouder wordt.

De zogenaamde groene druk in Rijswijk3 (de veranderende verhouding tussen het aantal 0-19 jarigen ten opzichte van het aan 20-64 jarigen) maakt het aannemelijk dat de (aandacht voor de) problematiek rondom gehoorschade voor de gemeente Rijswijk zal toenemen.

Jongeren eigen regie

Preventieve maatregelen voor de jeugd zijn de ingang voor grote gezondheidswinst in de toekomst. Om te beginnen kan dit door jongeren bewust te maken van het risico op (blijvende) gehoorschade door op een te hoog volume muziek te luisteren via oortjes of koptelefoon, maar ook door zonder gehoorbescherming festivals en concerten te bezoeken.
Het adviseren van oordoppen met muziekfilter is een mogelijkheid, evenals het voorlichten over de geluidsbegrenzer die in iedere smartphone zit4.

Cijfers
Van de jongeren in Rijswijk heeft 31% last van het gehoor, waarvan 2% vaak of altijd. Zij hebben dit vooral tijdens of na een bezoek aan een evenement met muziek, door werken in lawaaiige omstandigheden en tijdens of na het luisteren van muziek met een koptelefoon of oortjes. Van de Rijswijkse jongeren draagt 34% dagelijks oortjes of een koptelefoon op straat5.

Verantwoordelijkheden van de omgeving

Naast het aanspreken van de jeugd zelf heeft de omgeving een belangrijk rol. Het is belangrijk om de jeugd (en hun ouders) jong bewust te maken van de risico’s op gehoorschade, liefst voordat zij de leeftijd hebben om muziek te luisteren/filmpjes te kijken met een koptelefoon op, of de leeftijd hebben om uit te gaan. Op heel jonge leeftijd ligt deze rol bij de ouders, maar school vervult hierin ook een voorbeeldfunctie.

In het voortgezet onderwijs en bijvoorbeeld het MBO kan er bewustwording gecreëerd worden tijdens stages en praktische schoolactiviteiten, waarbij gehoorbescherming noodzakelijk is.

Met goed lesmateriaal leren de kinderen en jongeren om risico’s op gehoorschade in te schatten, en kunnen ze de juiste beschermingsmaatregelen kiezen om gehoorschade te voorkomen. Ook kunnen organisatoren van (school)feesten erop gewezen worden hun muziek minder hard te zetten.

De voorlichting aan (ouders van) jonge kinderen en jongeren kan het beste beginnen voordat de slechte gewoontes zijn ontwikkeld, bijvoorbeeld om zonder oordoppen uit te gaan. Op deze leeftijd zijn kinderen en jongeren bovendien vatbaarder voor voorlichting en minder op zoek naar risico’s.

Integrale aanpak

De gemeente heeft vanuit de verantwoordelijkheid voor publieke gezondheid een rol in het ontwikkelen van beleid op (bewustwording van) risico’s, voorlichting én handhaving. Maar ook in het adviseren over een beperking van het geluidsniveau bij evenementen.

Veel organisatoren van festivals, horeca-exploitanten en betrokken overheidsinstanties besteden (relatief) weinig aandacht aan het risico op gehoorschade bij hun overwegend jonge bezoekers. Inpandig of op de festivallocatie komen echter geluidsniveaus voor die zelfs bij kortdurende blootstelling levenslange gehoorschade kunnen veroorzaken. Vanuit het oogpunt van de volksgezondheid is dat een ongewenste situatie.

Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om de veiligheid en gezondheid van burgers bij publieksevenementen zoveel mogelijk te waarborgen. De Wet publieke gezondheid, en vanaf 2021 de Omgevingswet, bieden gemeenten een wettelijke basis voor geluidvoorschriften. Het gaat dan om het beschermen, bevorderen en bewaken van de gezondheid van de bevolking.

Gerelateerde beleidsterreinen/domeinen

  • Maatschappelijke ontwikkelingen
  • Ruimtelijke ontwikkelingen
  • Sociaal Domein

Advies verdere inzet

Gehoorschade is een probleem dat op jonge leeftijd kan ontstaan en langs de gehele levenslijn (in toenemende mate) problemen geeft. Dat maakt dat het inzetten op preventie bij de jeugd de grootste gezondheidswinst oplevert.

En aantal landelijke partners is hiervoor in te zetten zoals de Hoorstichting6 en Gezonde School7. Ook lokale partners zoals GGD Haaglanden en Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West kunnen een grote rol spelen in de ondersteuning bij (de inzet op) dit thema.

Referenties

  1. Maes I., Cima R., Vlaeyen J., Anteunis L., Joore M.Tinnitus: A cost study (2013): www.loketgezondleven.nl/content/tinnitus-cost-study
  2. www.hoorstichting.nl/het-gehoor/werking-van-het-gehoor/functies-van-het-gehoor/
  3. Zie ook de kernboodschap Jeugd en Groene druk
  4. www.ncj.nl/richtlijnen/alle-richtlijnen/richtlijn/?richtlijn=33&rlpag=1684
  5. Gezondheid & leefstijl jongeren Rijswijk 2016, GGD Haaglanden 2016
  6. www.hoorstichting.nl
  7. www.gezondeschool.nl
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties