Gezondheidsmonitor
6 Sociale gezondheid.svg

In Midden-Delfland voelt (40%) van de inwoners van 19 jaar en ouder zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam. Bij ouderen (65 jaar en ouder) was het percentage in 2016 46%1. Iedereen voelt zich gedurende zijn of haar leven wel eens eenzaam. Eenzaamheid is vooral een probleem voor mensen die het sterk of langdurig voelen. Dan kan eenzaamheid je ongelukkig maken of je belemmeren in het functioneren2.

Eenzaamheid is een persoonlijke ervaring, waarin bestaande relaties worden afgewogen tegen de eigen wensen of verwachtingen ten aanzien van relaties. Het gevoel van gemis in kwaliteit van bestaande relaties of in het aantal bestaande contacten kan leiden tot eenzaamheid. Er is een onderscheid in:

  • emotionele eenzaamheid (sterk gemis van een intieme relatie of emotionele band met een partner of vriend(in)
  • sociale eenzaamheid (gemis van betekenisvolle relaties met een bredere groep mensen)

Eenzaamheid vergroot mogelijk de kans op de ziekte van Alzheimer en het krijgen van hartaandoeningen. Eenzaamheid kan ook leiden tot depressie en een hogere kans op overlijden3. Het ervaren van eenzaamheid zet mogelijk een zichzelf versterkende negatieve spiraal in werking. Het leidt tot verminderd welbevinden en een gevoel van algemene ontevredenheid over het leven.

Meer cijfers over dit onderwerp
- In totaal voelen naar schatting 5.500 inwoners van Midden-Delfland zich matig tot (zeer) ernstig eenzaam (40%).
- Ruim een kwart van de inwoners van Midden-Delfland (27%) is emotioneel eenzaam, vier op de tien zijn sociaal eenzaam (40%).
- Bij volwassenen (19 tot en met 64 jaar) in Midden-Delfland was het percentage inwoners dat zich matig tot zeer ernstig eenzaam voelde in 2016 (38%) hoger dan in 2005 (31%), 2009 (29%) en 2012 (27%).
- Ook sociaaleconomische status hangt samen met het ervaren van eenzaamheid.1

Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Maatwerk

Naast de doelgroep ouderen zijn er in Midden-Delfland nieuwe groepen die meer eenzaamheid ervaren. Zo blijkt uit de Gezondheidsmonitor 2018 dat eenzaamheid onder volwassenen in de loop der jaren is toegenomen. Dit vraagt voor wat betreft dit thema specifieke aandacht voor deze doelgroep.

In Haaglanden voelt een hoger percentage 85-plussers zich eenzaam in vergelijking met inwoners jonger dan 85 jaar. Het landelijk actieprogramma 'Eén Tegen Eenzaamheid'4 is gericht op het voorkómen van eenzaamheid bij 75-plussers. Het programma heeft twee actielijnen:

  • het signaleren en bespreekbaar maken van eenzaamheid
  • het doorbreken en duurzaam aanpakken van eenzaamheid

In de aanpak van eenzaamheid bij ouderen dient ook rekening gehouden te worden met de kwetsbaarheid van ouderen. Kwetsbaarheid van ouderen is een proces van het opstapelen van lichamelijke en/of sociale tekorten in het functioneren, waardoor de kans op ernstige gezondheidsproblemen (functiebeperkingen, opname, overlijden) toeneemt. Van de inwoners van 65 jaar en ouder in Midden-Delfland is 13% kwetsbaar. Dit is lager dan in Zuid-Holland West (16%) en in Haaglanden (19%)5.

Daarnaast vraagt overmatig alcoholgebruik (meer dan 14 glazen per week (mannen) of meer dan 7 glazen per week (vrouwen)) onder de jongste groep ouderen (65- tot en met 74-jarigen) de aandacht. Het percentage overmatige drinkers is in deze groep het hoogst (27%). Het percentage overmatige drinkers is in Midden-Delfland het hoogst bij inwoners met een midden en hoog opleidingsniveau (18%) en een hoger inkomen (18%)6.

Gerelateerde beleidsterreinen

  • Seniorenbeleid
  • Wmo
  • Participatie
  • Sociale zaken

Advies verdere inzet

Midden-Delfland streeft ernaar dat iedereen meedoet en dat inwoners controle houden over hun eigen leven7. Een duurzame aanpak kan goed worden verweven met de sterke sociale cohesie, wat goed past bij de filosofie van de gemeente. Een integrale aanpak ter stimulering van ontmoeting draagt bij aan het voorkomen of verminderen van eenzaamheid. Alleen op die manier en door met meerdere partijen samen te werken, zijn wezenlijke verbeteringen voor veel mensen te verwachten.

Het is belangrijk dat in een gezamenlijke aanpak mensen en organisaties deelnemen, die eenzaamheid bij inwoners van Midden-Delfland vroegtijdig kunnen signaleren en deze personen weten te bereiken. Partijen die naast het Maatschappelijk Team Midden-Delfland, Stichting Welzijn Midden-Delfland, Careyn en Pieter Foreest kunnen worden betrokken zijn bijvoorbeeld: wijkorganisaties, woningcorporaties, clubs, verenigingen en bibliotheken8.

Voor een aanpak van eenzaamheid wijzen wij ter inspiratie op de Handreiking lokale aanpak eenzaamheid 20179, een initiatief van Coalitie Erbij, en het studierapport Kwetsbaar en Eenzaam10.

Aangezien eenzaamheid onder volwassenen in de loop der jaren is toegenomen, is aandacht voor het aanleren van sociale vaardigheden op jonge leeftijd vanuit preventief oogpunt belangrijk. Door op jonge leeftijd al te leren hoe je sociale contacten aangaat en onderhoudt, kun je hier de rest van je leven profijt van hebben.

Er zijn veel voorbeelden van een programmatische aanpak en interventies, die kunnen worden ingezet bij het bestrijden van eenzaamheid. Denk hierbij aan activiteiten die eenzaamheid tegengaan, maar ook aan interventies die het tegengaan van eenzaamheid als subdoel hebben.

Referenties

  1. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden - gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/midden-delfland/themas/sociale-gezondheid/eenzaamheid
  2. Coalitie Erbij - www.eenzaam.nl/over-eenzaamheid/82-wanneer-is-eenzaamheid-een-probleem
  3. www.eenzaam.nl/component/content/article?id=83:gevolgen
  4. Eén tegen eenzaamheid, Ministerie van VWS, 2018 - www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2018/03/20/actieprogramma-een-tegen-eenzaamheid
  5. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden - gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/midden-delfland/themas/kwetsbaar/kwetsbare-ouderen
  6. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden - gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/midden-delfland/themas/leefstijl/alcoholgebruik 
  7. Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 Duurzaam vooruit! Gemeente Midden-Delfland
  8. Handreiking lokale aanpak eenzaamheid, 2017, Coalitie Erbij - www.gezondin.nu/thema/sociale-omgeving/publicaties/160-handreiking-lokale-aanpak-eenzaamheid
  9. www.gezondin.nu/thema/sociale-omgeving/publicaties/160-handreiking-lokale-aanpak-eenzaamheid
  10. www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2018/Kwetsbaar_en_eenzaam
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties