Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Bijna de helft (49%) van de inwoners van Leidschendam-Voorburg van 19 jaar en ouder kampt met (ernstig) overgewicht. Dit percentage blijft bij 19- tot 64-jarigen vrijwel gelijk sinds 2008. Het is in de komende jaren dus noodzakelijk met investeringen het percentage overgewicht en obesitas echt omlaag te brengen.

In 2017 startte het project Goed bezig!, waaronder de activiteiten van Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) vallen. Eerder formuleerde Leidschendam-Voorburg al haar visie op Sport en Bewegen, die moet bijdragen aan een gezonde en actieve leefstijl van inwoners. Voldoende beweging en een gezond eetpatroon dragen bij aan een gezonde leefstijl. De gemeente vindt het belangrijk dat al op jonge leeftijd een gezonde leefstijl wordt aangeleerd en dat meer inwoners een gezonde leefstijl hebben1.

Mensen met een gezond gewicht en gezonde leefstijl lopen minder gezondheidsrisico’s en kunnen langer zelfstandig participeren. De ambitie van Leidschendam-Voorburg is dat meer inwoners gezond leven. Hierbij ligt de nadruk op meer bewegen en sporten2. In Leidschendam-Voorburg is op deze punten verbetering te realiseren. Gezond eten en drinken en voldoende bewegen en slapen, leveren eveneens een positieve bijdrage aan het bereiken en behouden van een gezond gewicht en een gezonde leefstijl3. Uiteraard hoort bij een gezonde leefstijl ook niet roken.

- Van de inwoners (19 jaar en ouder) van Leidschendam-Voorburg voldoet 28% aan de richtlijn groente. Dat is vergelijkbaar met Zuid-Holland West (29%). Minder dan de helft (41%) voldoet aan de richtlijn fruit. Dit wijkt niet af van Zuid-Holland West (41%)4.
- Meer dan de helft van de jongeren (12 tot en met 18 jaar) uit Leidschendam-Voorburg eet dagelijks groente. In de regio Haaglanden is dit precies de helft. Verder eet 38% dagelijks fruit. In Haaglanden eet 36% dagelijks fruit.5
Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

- Het percentage inwoners (19 jaar en ouder) van Leidschendam-Voorburg dat aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) voldoet (64%) is vergelijkbaar met Zuid-Holland West (63%)4.
- Bijna negen op de tien (88%) jongeren (12 tot en met 18 jaar) in Leidschendam-Voorburg voldoen niet aan de NNGB (t.o.v. 87% in Haaglanden)5.
Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

- 19% procent van de volwassenen (19 tot en met 64 jaar) voelt zich meestal niet of nooit uitgerust als zij ’s morgens uit bed komen. Dit percentage is vergelijkbaar met Zuid-Holland West (17%)4.
- 25% van de jongeren (12 tot en met 18 jaar) in Leidschendam-Voorburg voelt zich ’s morgens niet uitgerust bij het naar school gaan5.
Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Focus op de eerste 1000 dagen

De eerste 1000 dagen (van conceptie tot de tweede verjaardag) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gewicht is het daarom van belang om de focus te leggen op die eerste 1000 dagen en de ouders hierin te ondersteunen. Het bestaande netwerk perinatale gezondheid kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Landelijk is er steeds meer aandacht om de kansen voor het kind in de eerste 1000 dagen te beschermen en te bevorderen.

Streven gezond is de norm

Om gezond gewicht te bevorderen is het van belang dat een gezonde leefstijl normaal is op plekken waar kinderen en ouders vaak komen. Dit kan worden bereikt door in samenwerking met partijen en organisaties in de directe woon- en leefomgeving eenduidig dezelfde boodschap ten aanzien van een gezonde leefstijl uit te dragen. Het gaat bijvoorbeeld om partijen en organisaties als:

  • Scholen en kinderopvang
  • Sportclubs en verenigingen
  • Wijkcentra
  • Jeugdgezondheidszorg
  • Gezondheidscentra
  • Geboortezorg

Stimuleren dat de gezonde keuze de makkelijkste keuze is

Voor mensen die weinig te besteden hebben, stress ervaren en gebrekkige gezondheidsvaardigheden hebben is het niet eenvoudig om gezonde keuzes te maken. Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen6.

De omgeving kan gezond gedrag stimuleren door de gezonde keuze de makkelijkste keuze te laten zijn. Dit kan bijvoorbeeld door een gezond (en betaalbaar) aanbod van eten en drinken beschikbaar te stellen in sport-, werk- en schoolkantines en op plekken waar mensen recreëren. Ook het verkleinen van het fastfood-aanbod in de stad en een omgeving die uitnodigt tot bewegen, helpen mensen de gezonde keuze te maken.

Fysieke omgeving nodigt uit tot beweging

Door adequate inrichting van de fysieke omgeving kan bewegen heel laagdrempelig zijn en eenvoudig te integreren in het dagelijkse leven. Denk aan:

  • veilige fietspaden en voldoende fietsenstallingen waardoor inwoners sneller de fiets pakken.
  • een groene omgeving om te wandelen, die ook toegankelijk is voor ouderen en mindervaliden zonder kans op vallen.
  • een omgeving die kinderen uitnodigt om te bewegen, bijvoorbeeld beweegvriendelijke schoolpleinen en veilige speelplekken.

Aanpak op maat

Om gezond te leven is het belangrijk dat mensen weten wat hiervoor nodig is als het gaat om voeding, beweging en slaap7. Ook moeten ze de vaardigheden hebben om dit te kunnen toepassen. Bij het bevorderen van gezond gewicht is het in Leidschendam-Voorburg belangrijk om daarbij gericht in te zetten op een aantal specifieke groepen:

  • Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage opleiding8. Om deze mensen goed te kunnen bereiken, is het van belang om met de aanpak in te zetten op laaggeletterden en mensen met minder gezondheidsvaardigheden.
  • Niet goed kunnen rondkomen is van grote invloed op de leefstijl. Mensen met een lager inkomen hebben vaker gezondheidsproblemen inclusief overgewicht9. Een aanpak zou daarom rekening moeten houden met wat schaarste betekent voor eigen regie.
  • Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond hebben vaak een minder gezonde leefstijl en worden minder uitgerust wakker10,11. De aanpak zou afgestemd moeten worden op de specifieke behoefte en culturele gewoonten van deze groepen.

Integrale samenwerking

Om de gezonde leefstijl de norm te laten zijn, is het van belang dat de verschillende beleidsterreinen bijdragen vanuit hun eigen domein (health in all policies). Zo kan er een lijn worden aangebracht tussen gezondheidsbeleid op school en kinderopvang door aandacht voor voeding en beweging en inzet op gezonde kantines bij de sportverenigingen. Hierin zou de aandacht breder kunnen zijn dan gezonde voeding en beweging, door ook in te zetten op een Rookvrije Generatie.

Naast de overheid kunnen ook private partijen veel bereiken in het gezonder maken van de omgeving. Door middel van publiek-private samenwerking kan de gemeente private partijen stimuleren en faciliteren om hier hun rol in te pakken.

Sluitende keten

Naast het voorkómen van overgewicht is het belangrijk dat er goede en tijdige signalering van overgewicht en obesitas is en dat er voldoende passende ondersteuning en zorg ingezet kan worden. Hierbij is van belang dat er gewerkt wordt vanuit een gezinsbrede aanpak, waarin maatwerk kan worden toegepast.

Referenties

  1. Sociaal Kompas, Beleidsplan Sociaal Domein, 2017-2020, Gemeente Leidschendam-Voorburg
  2. Samen aan Zet: Coalitieakkoord Leidschendam-Voorburg 2018-2022, Leidschendam-Voorburg
  3. Onder 'leefstijl' verstaan we gedrag waarvoor een relatie met goede gezondheid of met gezondheidsproblemen is vastgesteld (RIVM) - www.rivm.nl/leefstijlmonitor
  4. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  5. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
  6. Pelikan JM, Röthlin F, Ganahl K. Comparative report on health literacy in eight EU member states. The European Health Literacy Project 2009-2012. The HLS-EU Consortium; 2012: www.healthliteracyeurope.net/hls-eu 
  7. gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/leidschendam-voorburg/themas/leefstijl/uitgerust-opstaan
  8. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  9. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  10. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  11. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties