Gezondheidsmonitor
3 gezonde levensverwachting.svg

Deze tekst beschrijft eerst het totaal aantal sterfgevallen, de gestandaardiseerde sterfte en de belangrijkste doodsoorzaken. Vervolgens komen het aantal schouwen en de niet-natuurlijke doodsoorzaken aan bod. De tekst sluit af met perinatale sterfte. De informatie is afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), de afdeling Forensische Geneeskunde van de GGD Haaglanden en Perined.

Alle leeftijden

In 2019 waren er 4091 sterfgevallen in Den Haag

In 2019 overleden in Den Haag 4091 personen: 2000 mannen en 2091 vrouwen. Dit komt overeen met 7,4 sterfgevallen per 1.000 mannen en 7,7 sterfgevallen per 1.000 vrouwen. Landelijk gezien was de sterfte in 2019 8,6 per 1.000 mannen en 8,9 per 1.000 vrouwen.

In figuur 1 staat de gestandaardiseerde sterfte per 1.000 weergegeven voor mannen en vrouwen voor de periode 2014-2019 voor Den Haag en Nederland. Het sterftecijfer in Den Haag is hoger dan in Nederland, zowel voor mannen als vrouwen. Zowel in Den Haag als landelijk is het patroon te zien dat het gestandaardiseerde sterftecijfer hoger is bij vrouwen dan bij mannen.2

Figuur 1. Gestandaardiseerde sterfte per 1.000 naar geslacht. Den Haag en Nederland, 2014-2019.
DH Sterfte F1

In vergelijking met de andere 3 grote steden in Nederland, is het gestandaardiseerde sterftecijfer in den Haag gelijk aan of hoger dan in Amsterdam en Utrecht, maar lager dan in Rotterdam (Tabel 1).

Tabel 1. Gestandaardiseerde sterfte per 1.000 naar geslacht. Den Haag, Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Nederland, 2019.
DH Sterfte T1

De meeste mensen in Den Haag overleden in 2019 aan nieuwvormingena

De aandoeningen waar de meeste mensen in Den Haag aan zijn overleden in 2019 zijn nieuwvormingen (28% van de sterfgevallen), ziekten van hart- en vaatstelsel (23%) en ziekten van het ademhalingsstelsel (9%). In Nederland werd in 2019 respectievelijk 31%, 25% en 8% van de sterfgevallen door deze aandoeningen veroorzaakt.5

a.Ziekelijke weefselontaarding. Er worden zowel goedaardige als kwaadaardige gezwellen (kanker), inclusief kwaadaardige bloedziekten onder verstaan.

In Den Haag heeft 6% van de sterfgevallen een niet-natuurlijke doodsoorzaak

Uit de doodsoorzaken statistieken van het CBS blijkt dat in 2019 6,1% van de sterfgevallen onder inwoners van Den Haag het gevolg was van een niet-natuurlijke doodsoorzaak, zoals een ongeval, zelfdoding, moord of doodslag en andere uitwendige oorzaken van sterfte. Landelijk en voor de regio Haaglanden ligt dit percentage op respectievelijk 5,7 en 6,3%.6,7

In figuur 2 is het aantal schouwen naar doodsoorzaak weergegeven over de periode 2014-2018 voor de regio Haaglanden. Hieruit blijkt dat het totaal aantal schouwen vanaf 2016 een lichte stijging laat zien. Het aantal schouwen bij een niet-natuurlijke doodsoorzaak neemt vanaf 2014 ieder jaar iets toe. Voor euthanasie is het aantal schouwen in 2018 lager dan in 2017. Voor natuurlijk overlijden lijkt er een lichte afname te zijn de afgelopen jaren. In 2018 zijn in totaal 1.137 schouwen verricht in de regio Haaglanden, waarvan 53% plaats vonden in Den Haag.3

Figuur 2. Aantal schouwen naar doodsoorzaak. Haaglanden, 2014-2018.
DH Sterfte F2

Rondom geboorte

Perinatale sterfte en morbiditeit zijn in Den Haag hoger dan landelijk

In Den Haag was de gemiddelde perinatale sterfte in de periode 2015-2019 5,1 per 1.000 geboorten. Landelijk lag dit gemiddelde op 4,5 per 1.000 geboorten in deze periode.

Voor de BIG2 geldt dat dit voorkwam bij 179,1 van de 1.000 levendgeborenen in de periode 2015-2019 in Den Haag. Landelijk was dit bij 157,5 per 1.000 levendgeborenen.4

In 2020 zijn de cijfers voor perinatale sterfte en morbiditeit uitgesplist naar etnische herkomst en drie gebieden op basis van sociaaleconomische status.8 In dit onderzoek is een andere definitie voor foetale en perinatale sterfte gebruikt dan in de voorgaande alinea; er is gekeken naar doodgeboorten na minstens 22 weken zwangerschap in plaats van 24 weken; er is alleen gekeken naar eenlingen en er zijn cijfers voor 2009-2018 gebruikt. Er is in Den Haag een duidelijke afname in perinatale sterfte van 8,2 per 1.000 geboorten in 2009-2013 naar 6,6 per 1.000 in 2014-2018  en een lichte afname in perinatale morbiditeit van 172 per 1.000 levendgeborenen naar 166 per 1.000.

De perinatale sterfte is voor alle groepen, ingedeeld naar etnische afkomst, lager in de periode 2014 – 2018 dan in de periode 2009 – 2013, behalve bij zwangeren van Aziatische afkomst (figuur 3). Zij hadden echter al een relatief laag sterftecijfer (van 4,0 naar 5,6 per 1.000) en zijn nu meer naar het gemiddelde van Den Haag geschoven. Forse afnames in perinatale sterfte zijn met name zichtbaar bij de inwoners van Creoolse afkomst (van 14,3 naar 4,6 per 1.000) en Hindoestaanse afkomst (van 11,6 naar 7,3 per 1.000). Hierbij moet echter in ogenschouw worden genomen dat de absolute perinatale sterfte in de afgelopen vijf jaar in groepen met een niet-westerse afkomst vaak kleiner was dan twintig gevallen. Hierdoor kunnen kleine verschillen een grote invloed hebben op de prevalentie.

In figuur 4 staat perinatale morbiditeit naar etnische afkomst weergegeven. Vrijwel alle etnische afkomstgroepen laten een kleine afname in perinatale morbiditeit zien in de periode 2014 – 2018, met uitzondering bij de zwangeren van Creoolse afkomst, waar een kleine toename (+8) zichtbaar is. Perinatale morbiditeit is hoger bij zwangeren van niet-westerse afkomst dan bij zwangeren van westerse afkomst (181 versus 144 per 1.000 in 2014-2018). Met name zwangeren van Hindoestaanse afkomst hebben een verhoogde perinatale morbiditeit in vergelijking met de andere etnische afkomstgroepen in Den Haag (357 per 1.000). In absolute aantallen gaat het om ruim 40 gevallen per jaar.

Figuur 3. Perinatale sterfte (per 1.000 geboortes) naar etnische afkomst. Den Haag, 2009-2013 & 2014-2018.
DH Sterfte F3
Figuur 4. Perinatale morbiditeit (per 1.000 levendgeborenen) naar etnische afkomst. Den Haag, 2009-2013 & 2014-2018.
DH Sterfte F4

Voor dit onderzoek werd Den Haag opgedeeld in drie gebieden op basis van de viercijferige postcode en de achterstandsscore: wijken met een hoge SES-score, overgangswijken en wijken met een lage SES-score (figuur 5). In alle drie de gebieden is de perinatale sterfte gedaald; in de lage SES- en overgangswijken is de daling het grootst (figuur 6). De perinatale sterfte in lage SES-wijken is in 2014-2018 nog steeds 1,9 keer zo hoog als in de hoge SES-wijken; net als in 2009-2013.

Figuur 5. Indeling Den Haag in drie sociaaleconomische gebieden op basis van viercijferige postcode en achterstandsscores van de wijken.
DH Sterfte F5

De wijken met een lage SES-score liggen in drie stadsdelen: Centrum, Escamp en Laak. In de lage SES-wijken van Escamp en Laak is een daling van de perinatale sterfte, in de lage SES-wijken van Centrum is perinatale sterfte juist gestegen van 10,1 naar 12,1 per 1.000 geboortes.​

Figuur 6. Perinatale sterfte (per 1.000 geboortes) naar gebieden op basis van sociaaleconomische status. Den Haag, 2009-2013 & 2014-2018.
DH Sterfte F6

Bij perinatale morbiditeit blijkt hetzelfde beeld: er is een daling zichtbaar in alle drie de gebieden, waarbij de daling het sterkst is in de overgangswijken en de wijken met een lage SES-score (figuur 7). Perinatale morbiditeit is echter nog steeds het hoogst in de wijken met een lage SES-score (180 per 1.000 in 2014-2018). Opmerkelijk is dat de perinatale morbiditeit in de lage SES-wijken van Escamp is gedaald (-27), maar juist licht is gestegen in de lage SES-wijken van Centrum (+4) en Laak (+2).

Figuur 7. Perinatale morbiditeit (per 1.000 levendgeborenen) naar gebieden op basis van sociaaleconomische status. Den Haag, 2009-2013 & 2014-2018.
DH Sterfte F7
  1. Van der Meer I. Sterfte in Den Haag. Epidemiologisch Bulletin 2015 (4): 17-26.
  2. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). StatLine. Overledenen; geslacht, leeftijd, burgerlijke staat, regio. [Online]. (bezocht op 29 jan 2019); Beschikbaar op URL: http://statline.cbs.nl/
  3. De Ridder V, Dekkers C. GGD Haaglanden. Niet-natuurlijke dood in de regio Haaglanden 2014-2018. Den Haag: februari 2020.
  4. Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) Realisatie. Dashboard Gezondheid: Perinatale kerncijfers. [Online]. (bezocht op 14 mrt 2019); Beschikbaar op URL: http://www.waarstaatjegemeente.nl/
  5. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). StatLine. Regionale kerncijfers Nederland (doodsoorzaken). [Online]. (bezocht op 29 jan 2019); Beschikbaar op URL: http://statline.cbs.nl/
  6. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). StatLine. Bevolkingsontwikkeling; levend geborenen, overledenen en migratie per regio. [Online]. (bezocht op 19 nov 2020); Beschikbaar op URL: http://statline.cbs.nl/
  7. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). StatLine. Overledenen; doodsoorzaak (4 hoofdgroepen, regio. [Online]. (bezocht op 19 nov 2020); Beschikbaar op URL: http://statline.cbs.nl/
  8. Karamali NS, Gerrits N, Bertens L, Van der Meer I. Daling sterfte rondom geboorte, aandacht voor risicogroepen blijft nodig. Epidemiologisch Bulletin 2021 (1): 8-20.
Deel dit artikel
Print dit artikel
Abonneer je op de RSS feed
Download meerdere kernboodschappen en publicaties