Gezondheidsmonitor

Het coronavirus heeft invloed op het dagelijks leven. Om te begrijpen hoe mensen denken over de maatregelen die sinds half maart zijn ingevoerd en wat de impact op mensen is, zijn het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), GGD-GHOR Nederland en de regionale GGD’en een groot onderzoek gestart.

Achtergrond

Het coronavirus heeft invloed op het dagelijks leven. Om te begrijpen hoe mensen denken over de maatregelen die sinds half maart zijn ingevoerd en wat de impact op mensen is, zijn het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), GGD-GHOR Nederland en de regionale GGD’en een groot onderzoek gestart. Het onderzoek gaat over het gedrag van mensen, wat ze vinden van de gedragsmaatregelen van de overheid, de drijfveren om zich aan de maatregelen te houden en hoe het fysiek, mentaal en sociaal met ze gaat tijdens de coronacrisis. Als we weten waarom mensen zich op een bepaalde manier gedragen en hoe het met ze gaat, kan de overheid beleid ontwikkelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken.

Methode

Op 20 april is de eerste ronde geweest en hebben deelnemers van het Haagse Stadspanel en respondenten die in de Gezondheidsenquête 2016 hebben aangegeven mee te willen werken aan vervolgonderzoek een uitnodiging ontvangen voor de vragenlijst. Tevens is er via diverse social media kanalen aandacht besteed aan de vragenlijst en is de link voor de vragenlijst gedeeld.

Tijdens de tweede ronde (7 mei) zijn alleen mensen benaderd die bij de eerste ronde hun emailadres hadden ingevuld voor vervolgonderzoek, het zogenoemde cohort. Er zijn in het cohort te weinig respondenten om de resultaten per gemeente te presenteren.. Voor de tweede ronde is er daarom geen update van de Gezondheidsmonitor en is er enkel een factsheet met resultaten voor regio Haaglanden. Ook wordt op deze pagina de tweede ronde niet meer besproken.

In de derde ronde (27 mei) zijn de deelnemers uit het cohort benaderd en is er een uitnodiging verstuurd aan het stadspanel van Delft. Ook is er opnieuw een open link gedeeld via diverse social media kanalen.

De vierde ronde (17 juni) zal gaan zoals de tweede ronde (alleen het cohort wordt benaderd). In de vijfde ronde (1 of 8 juli) zullen de deelnemers uit het cohort de link naar de vragenlijst krijgen en wordt er weer een open link gedeeld via sociale media. Ook zullen er mogelijk meer stadspanels meewerken aan het onderzoek.

Om de lengte van de vragenlijst en daarmee de tijdsbelasting voor de respondent beperkt te houden, is besloten om met verschillende vragenlijsten te werken, waardoor niet iedereen vragen over elk onderwerp hoeft in te vullen. Bij het starten van de vragenlijst werd er at random één van de vragenlijsten toegekend aan de respondent. In de eerste ronde zijn er drie vragenlijsten met verschillende vragen gebruikt. In de derde ronde zijn er vijf verschillende onderwerpen nagevraagd, verdeeld over verschillende vragenlijsten. De vragen met betrekking tot het onderwerp gedrag zijn aan alle respondenten uit het cohort gesteld.  

De samenstelling van de vragenlijsten is wisselend per meetmoment. Het grootste deel van de vragen is gelijk, maar afhankelijk van de situatie op het meetmoment zijn er vragen toegevoegd, verwijderd of aangepast. Ten tijde van  de tweede ronde is het advies ‘Blijf thuis’ bijvoorbeeld veranderd in ‘Vermijd drukke plekken’. Dit is toen aangepast in de vragenlijst. In de derde ronde is bijvoorbeeld ook nagevraagd wat mensen vinden van de verplichte mondkapjes in het OV, omdat die maatregel toen is ingevoerd.

De samenstelling van de groep mensen die heeft meegedaan aan het panelonderzoek is niet representatief. Er hebben bijvoorbeeld relatief veel hoogopgeleiden en ouderen de vragenlijst ingevuld. De resultaten geven echter wel een indicatie van de situatie.

Alle resultaten zijn gepubliceerd op het niveau van regio Haaglanden en op gemeentelijk niveau, indien het aantal respondenten per onderwerp minstens 100 bedroeg. Percentages waarbij het aantal lager dan 7 was zijn vanwege privacy-redenen niet gepresenteerd.

Aantallen per ronde

In de eerste ronde hebben in totaal 9.464 mensen meegedaan van 16 jaar en ouder. In Tabel 1 staan de aantallen per gemeente voor de eerste ronde. Voor Midden-Delfland en Wassenaar waren de aantallen te laag om hier gemeente-specifieke resultaten voor te presenteren.

Tabel 1. Aantal respondenten ronde 1 per gemeente van het landelijk panelonderzoek naar gedragsmaatregelen tijdens coronapandemie. Regio Haaglanden, april 2020.
Achtergrond Panelonderzoek Coronavirus T1 (1)

In de derde ronde hebben in totaal 6.035 mensen meegedaan van 16 jaar en ouder. In Tabel 2 staan per onderwerp de aantallen per gemeente voor de derde ronde. Omdat enkel voor het onderwerp ‘Gedrag’ het aantal respondenten per gemeente boven de 100 is, is de pagina ‘Gedragsmaatregelen coronavirus: de praktijk’ voor alle gemeenten bijgewerkt in de Gezondheidsmonitor. Daarnaast zijn voor vier gemeenten (Den Haag, Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg, Delft)  alle overige onderwerpen bijgewerkt omdat er wel voldoende respondenten zijn.

Tabel 2. Aantal respondenten ronde 3 per gemeente van het landelijk panelonderzoek naar gedragsmaatregelen tijdens coronapandemie. Regio Haaglanden, mei 2020.
Achtergrond Panelonderzoek Coronavirus T2

Kenmerken respondenten per ronde

In Tabel 3 staan de kenmerken van de respondenten per ronde weergegeven.

Van de respondenten van de eerste ronde is 56% vrouw. 59% van de respondenten is tussen 40-69 jaar; 24% 70 jaar of ouder en 16% tussen de 16-39 jaar. De meerderheid van de respondenten (64%) heeft een hoog opleidingsniveau (HBO of universiteit) en 90% van de respondenten is geboren in Nederland. Van de deelnemers woont 23% alleen en heeft 26% thuiswonende kinderen jonger dan 18 jaar. 60% van de deelnemers heeft betaald werk of is ZZP’er, 32% is met pensioen en 2% is werkzoekend.

Van de respondenten van de derde ronde is 57% vrouw. 63% van de respondenten is tussen 40-69 jaar; 24% 70 jaar of ouder en 14% tussen de 16-39 jaar. De meerderheid van de respondenten (66%) heeft een hoog opleidingsniveau (HBO of universiteit) en 92% van de respondenten is geboren in Nederland. Van de deelnemers woont 23% alleen en heeft 25% thuiswonende kinderen jonger dan 18 jaar. 58% van de deelnemers heeft betaald werk of is ZZP’er, 34% is met pensioen en 2% is werkzoekend.

Tabel 3. Kenmerken respondenten per ronde. Regio Haaglanden, april-juni 2020.
Achtergrond Panelonderzoek Coronavirus T3