Gezondheidsmonitor

Psychische aandoeningen

Psychische aandoeningen komen veel voor: ruim 40% van de volwassen Nederlandse bevolking heeft ooit in het leven een psychische aandoening gehad, ongeveer evenveel mannen als vrouwen. Op jaarbasis gaat het om bijna een vijfde van de volwassenen. Stemmings-, angst- en middelenstoornissen zijn de meest voorkomende psychische aandoeningen bij volwassenen. Voorbeelden zijn depressie (stemmingsstoornis), paniekstoornis (angststoornis) en afhankelijkheid van alcohol of drugs (middelenstoornis). Vrouwen hebben vaker last van stemmings- en angststoornissen, terwijl mannen vaker lijden aan middelenstoornissen.1 Bij de jeugd worden aandachtstekort- en gedragsstoornissen (bv. ADHD) regelmatig vastgesteld.2

Psychische aandoeningen veroorzaken ook een hoge ziektelast: stemmings- en angststoornissen staan samen met dementie in de top-10 van ziekten met de hoogste ziektelast.3,4

Pesten en cyberpesten

Pesten kan uit verschillende gedragingen bestaan. Het kan concreet zijn door iemand fysiek pijn te doen, eigendommen stuk te maken of te verstoppen. Het kan ook subtieler zijn door roddelen, buitensluiten, uitlachen of leugens te vertellen.1 Kinderen die regelmatig worden gepest hebben last van sociale en emotionele problemen en hebben vaker last van psychosomatische klachten (zoals hoofdpijn, slaapproblemen, buikpijn, bedplassen en vermoeidheid). Gepest worden vergroot gevoelens van eenzaamheid en depressie. Ook pesters kunnen sociale problemen krijgen door onaangepast gedrag en hebben een grotere kans op ernstige problemen in hun adolescentie; ze komen vaker met justitie in aanraking, drinken meer alcohol en zelfdoding komt meer voor onder deze jongeren.2

Cyberpesten, ofwel online of digitaal pesten, betreft het pesten via internet, telefoon of een tablet. Bijvoorbeeld het plaatsen van valse berichten onder een andere naam, het plaatsen van vervelende foto’s of bedreigingen. Deze vorm van pesten komt bij tieners minder vaak voor dan de eerder genoemde vormen van pesten.3

(Chronische) stress

Stress hoort bij het leven en een gezonde dosis stress is zelfs noodzakelijk om goed te kunnen functioneren. Stress kan helpen om te reageren op bedreigende situaties, creatief te zijn en topprestaties te leveren. Regelmatige blootstelling aan een hanteerbare dosis stress maakt mensen weerbaarder en houdt het lichaam en brein in topconditie. Als de stress echter hevig is en langdurig aanhoudt, spreken we van chronische stress. Chronische stress kan fysieke, mentale, emotionele en gedragsmatige problemen veroorzaken en zelfs levensbedreigend zijn.1-2

Risico op angststoornis of depressie

Angststoornissen en depressie behoren tot de meest voorkomende psychische aandoeningen in Nederland en staan in de top tien van ziekten met de hoogst ervaren ziektelast.1,2 Angststoornissen is een verzamelnaam voor alle stoornissen waarbij er heftige angstklachten optreden zonder reële bedreiging. Voorbeelden van type angststoornissen zijn de paniekstoornis of de specifieke fobie. Depressie valt onder de stemmingsstoornissen. Er kan gesproken worden van depressie wanneer er ten minste twee weken sprake is van een aanhoudende depressieve stemming, die bijna dagelijks en gedurende het grootste deel van de dag aanwezig is.3 Ongeveer één op de vijf volwassenen heeft ooit in het leven een angststoornis of depressie gehad.1 Het hebben van deze stoornissen kan gevolgen hebben voor het lichamelijk, sociaal en dagelijks functioneren.