Gezondheidsmonitor
Kernboodschappenregiohaaglandensamenvatting

Een gezond leven in en na coronatijd voor alle inwoners van de regio Haaglanden.

Een eerlijke kans voor iedereen

De verwachting is dat door de coronacrisis sociaaleconomische achterstanden zullen toenemen, met name bij (kwetsbare) groepen waar al achterstanden waren. Dit heeft impact op de volksgezondheid; mensen met een lagere sociaaleconomische positie hebben over het algemeen een minder goede gezondheid. Door toename van de sociaaleconomische achterstanden zullen ook de gezondheidsachterstanden verder toenemen.

Verminderde ontwikkeling jeugd

Kansarme kinderen en jongeren scoren minder goed op school. Juist bij deze kinderen zorgen de coronamaatregelen voor minder goede ontwikkeling en leerprestaties. Dit heeft gevolgen op de lange termijn voor de sociaaleconomische positie van deze kinderen.

Verlies werk en inkomsten

Voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt zijn de risico’s van het verlies van werk en inkomen het grootst. Met name voor laagopgeleiden, migranten, mensen met een arbeidsbeperking en jongeren kunnen de gevolgen van de crisis voor hun positie op de arbeidsmarkt groot zijn.

Aandacht sociaaleconomisch kwetsbaren

De GGD maakt zich zorgen over een aantal sociaaleconomisch kwetsbare groepen: arbeidsmigranten en ongedocumenteerden, statushouders, daklozen en sekswerkers.

Een positief gemoed voor iedereen

Hoewel het grootste deel van de Nederlanders nog steeds tevreden is over het eigen leven, blijkt dat het welbevinden van de jeugd en de psychisch kwetsbaren onder zorgwekkende druk staat.

Mentale druk jongeren

Jongeren en jongvolwassenen zitten in een fase van hun leven waarin sociaal gedrag wordt gevormd dat bepalend is voor de rest van het leven. Door de coronamaatregelen zijn sociale contacten voor een lange periode ingeperkt en wordt relationele en seksuele ontwikkeling belemmerd.

Ouderen eenzamer en angstiger

Voor ouderen kan het virus bedreigend zijn en veel ouderen zijn geliefden kwijtgeraakt en hebben met angst en rouw te maken. Daarnaast zijn ouderen door de maatregelen eenzamer geworden, terwijl een groot deel van de ouderen voor de crisis al eenzaam was.

Zorgverleners onder druk

Zorgverleners (zowel in de fysieke als in de psychosociale hulpverlening) hebben tijdens de crisis onder hoge druk gestaan. Het is van belang dat er aandacht is voor deze groep professionals.

Aandacht psychisch kwetsbaren

Een andere groep waar zorgen over zijn, zijn de mensen die voor de crisis al psychisch kwetsbaar waren en/of psychische problemen hadden. De crisis zal er bij een deel van hen voor gezorgd hebben dat klachten als angst, depressie en slapeloosheid zijn toegenomen.

Een goede gezondheid voor iedereen

De coronacrisis zorgt bij veel mensen voor een verandering in de leefstijl. Dat hoeft geen probleem te zijn, de meeste mensen zullen negatieve veranderingen na de crisis kunnen terugdraaien. Zorgen zijn er over groepen die voor de crisis al een ongezonde leefstijl en gerelateerde gezondheidsrisico’s hadden.

Ongezonde leefstijl jeugd

Een groot deel van de jeugd (4-18 jaar) is minder gaan bewegen, ongezonder gaan eten en zwaarder geworden. Zorgwekkend zijn vooral de kinderen die al een ongezonde leefstijl hadden, specifiek kinderen met overgewicht en gezinnen met een lage sociaaleconomische positie.

Toename genotmiddelen

In de algehele bevolking is het gebruik van alcohol, tabak en drugs tijdens de coronacrisis niet toegenomen, en in sommige gevallen zelfs afgenomen. Wel worden er door experts zorgen geuit over middelengebruik bij specifieke groepen: toename tabak onder rokers en toename genotmiddelen onder kwetsbare groepen (ongedocumneteerde die hun baan zijn verloren en mensen die voor de crisis al last hadden van angst-, depressieve- of stress-gerelateerde klachten).

Een veilig thuis voor iedereen

Door de coronacrisis zijn we meer thuis en hebben we minder (fysieke) sociale contacten. We zitten dicht(er) op elkaars lip en tegelijkertijd is het moeilijker om problemen te signaleren. Op dit moment is er geen onderbouwing voor een toename van huiselijk geweld. Er zijn wel vermoedens en aannames over toename van geweld in afhankelijkheidsrelaties, zeker in gezinnen die al onder spanning stonden voor de crisis. Geweldssituaties hebben een grote impact op de gezondheid, ook op de lange termijn. Er kan niet worden uitgesloten dat er wel degelijk een toename van huiselijk geweld is, en het is daarom van belang dat gemeenten en ketenpartners alert zijn op signalen, zodat tijdig kan worden ingegrepen als dat nodig is.

Een gezonde omgeving voor iedereen

De coronacrisis heeft de leefomgeving zelf en ook onze verhouding tot de leefomgeving veranderd en het belang van een gezonde leefomgeving is nog duidelijker geworden. Inzetten op een gezonde fysieke leefomgeving biedt kansen voor het tegengaan van de negatieve effecten van coronacrisis.

Druk op openbare ruimte

Afgelopen jaar zijn mensen meer thuis gaan werken en meer op de eigen buurt aangewezen voor sporten, ontspannen en ontmoeten. Dat heeft geleid tot grotere drukte in de openbare ruimte.

Thuisventilatie onvoldoende

Door de coronamaatregelen is men steeds vaker en met meer mensen in huis. Veel oude en goedkope huurwoningen, die vaak te vinden zijn in wijken waar mensen met een lage sociaaleconomische positie wonen, hebben maar in beperkte mate de beschikking over goede ventilatiemogelijkheden.

Ventilatie veel scholen niet op orde

Uit onderzoek blijkt dat op veel scholen de ventilatie niet op orde is. Naast verspreiding van infectiezieken kan onvoldoenden ventilatie ook invloed hebben op de schoolprestaties; leerlingen kunnen last krijgen van klachten als hoofdpijn of concentratieproblemen.

Beleidsadviezen

  • Signaleren: Wees alert op signalen de komende periode, ook na de crisis, en werk aan signaleringsinstrumenten in het nieuwe normaal.
  • Preventie: Doorbreek de negatieve trend zo snel mogelijk om nog grotere schade op langere termijn te voorkomen.
  • Intensiveren: Ga uit van dat wat er al gebeurt en intensiveer daar waar het nodig is.
  • Domein overstijgend: Slimme verbindingen tussen volksgezondheid en andere domeinen.
  • Publiek en private samenwerking: Betrek burgers en bedrijven, focus op positieve gezondheid en eigen regie.
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties