Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Genotmiddelen1, zoals rookwaar, zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Het gebruik van genotmiddelen zorgt vaak voor een aangename of stimulerende werking op korte termijn. Gelijktijdig heeft het een negatief effect op de gezondheid. Daarbij zijn genotmiddelen vaak verslavend. Het is belangrijk dat Zoetermeer blijft inzetten op zowel de preventie van genotmiddelengebruik als de gerichte aanpak bij bestaande problematiek. Deze focus blijkt eveneens uit een onlangs verschenen onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid2.

Roken veroorzaakt grote ziektelast in Nederland. Zo is roken verantwoordelijk voor een groot deel van de sterfgevallen aan longkanker en voor de ziektegevallen van COPD (chronische bronchitis en longemfyseem). Daarnaast verhoogt roken de kans op meerdere aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en diabetes. De negatieve gezondheidseffecten van roken zijn niet beperkt tot de rokers zelf. De negatieve gevolgen van roken gelden ook voor niet-rokers, omdat zij tabaksrook inademen (passief-/meeroken). Het beperken van roken levert dus gezondheidswinst op voor een veel grotere groep dan de rokers alleen. Het percentage rokende volwassen van 19 jaar en ouder in Zoetermeer (21%) ligt rond het landelijke gemiddelde (20%)3.

Meer cijfers over dit onderwerp
- Van de inwoners van 19 jaar en ouder in Zoetermeer rookt 21%. Dit zijn zowel dagelijkse rokers als gelegenheidsrokers. Bijna een derde van de inwoners is een ex-roker en bijna de helft heeft nooit gerookt.3
- Het percentage rokers van 19 tot en met 64 jaar is in 2016 vergelijkbaar met 2005, 2009 en 2012.
Zie ook de Gezondheidsmonitor 2018.

Huidige aanpak rookpreventie

In het visiedocument 'Lokaal Gezondheidsbeleid'4 is een duidelijke weg ingeslagen als het gaat om de aanpak van het tegengaan van roken. Zo wordt prioriteit gegeven aan het samenwerken aan (positieve) gezondheid met daarbij onder meer als doel dat minder inwoners roken. Zoetermeer heeft een Masterplan roken ontmoedigen. Er wordt onder meer ingezet op preventieactiviteiten als Gezonde School en de çampagne Stoptober met GGD Haaglanden. Deze worden ook benoemd in de huidige Uitvoeringsagenda lokaal gezondheidsbeleid 2017-2018.

Ook is er een online lespakket van het Trimbos instituut5 beschikbaar voor scholen om met het onderwerp roken en meeroken aan de slag te gaan. Blijvende aandacht, continuering en wellicht intensivering van de bestaande aanpak is van belang.

Integrale aanpak tabakspreventie

De kern van effectief tabaksbeleid ligt in de samenhang tussen een viertal beleidspijlers:

  1. voorlichting & educatie
  2. advies & ondersteuning
  3. fysieke & sociale omgeving
  4. regelgeving, toezicht & handhaving

Tabaksgebruik en problemen door gebruik zijn altijd het resultaat van een combinatie van factoren. De persoon, zijn sociale omgeving, de beschikbaarheid van tabak en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk het gedrag van de gebruiker beïnvloedt. Daarnaast speelt het toezicht houden op en handhaving van de verschillende wetten rondom het gebruik van tabak een belangrijke rol.

Tabakspreventie kan niet alleen op het individu gericht zijn. Het meest succesvol zijn strategieën die vooral de (fysieke) omgeving van de gebruiker beïnvloeden. Vaak wordt dan ook gekozen voor een omgevingsgerichte aanpak, waarbij deze pijlers in een bepaalde setting (bijvoorbeeld school, sportkantine, evenement, openbare ruimte) in samenhang worden ingezet. Naast het inzetten op de pijlers voor universele preventie, is het van belang om adequaat te kunnen reageren op problemen die ontstaan bij tabaksgebruikers. Door het vroegtijdig herkennen van deze problemen en aansluitend de juiste advisering en ondersteuning bij het stoppen met roken te bieden, zoals een cursus, kan worden voorkomen dat zwaardere vormen van zorg nodig zijn.

Zoetermeer heeft zich aangesloten bij de Alliantie Nederland Rookvrij en richt zich actief op Rookvrije generatie met daarin de boodschap: niet roken op plekken waar kinderen zijn. Gemeente Zoetermeer richt zich op scholen, sportkantines en speelplekken. In 2020 moeten door landelijke wetgeving alle schoolpleinen rookvrij zijn. Ook binnen de Gezonde School-aanpak is een rookvrije school een basisvoorwaarde. Samenwerkingspartners zijn onder meer Stichting Georganiseerde eerstelijnszorg Zoetermeer (SGZ), Indigo Preventie en sportverenigingen.

Om de effecten van de inspanningen te vergroten is het masterplan om roken te ontmoedigen een goed initiatief. De aanpak van tabakspreventie moet een prominent thema in de nota volksgezondheid zijn. Dat is in lijn met de prioriteit die landelijk aan dit onderwerp wordt gegeven.

Advies verdere inzet

Een belangrijke nationaal speerpunt is de beweging op weg naar een rookvrije generatie. In Zoetermeer is al een start gemaakt met de Rookvrije Generatie6. Het is zeker aan te bevelen dit speerpunt verder te integreren in het lokale beleid.

Rookvrij opgroeien betekent dat een nieuwe generatie nergens meer geconfronteerd wordt met sigaretten en in meer vrijheid kan kiezen voor een rookvrije toekomst. Dat begint bij de eerste omgeving van het kind: de baarmoeder. Het is belangrijk dat het kind daarin rookvrij kan groeien. Huisartsen en verloskundigen begeleiden vrouwen bij een rookvrije zwangerschap. Na de geboorte is een rookvrije thuisomgeving belangrijk. Het Centrum Jeugd en Gezin kan hierin een goede partner zijn, want zij coacht jonge ouders hierbij. Later volgen rookvrije omgevingen als de speeltuin, de school en de sportvereniging. Het zou een goed idee zijn als de gemeente zelf het goede voorbeeld geeft, bijvoorbeeld door de eigen gebouwen helemaal rookvrij te maken.

Referenties

  1. Tabak, alcohol en drugs
  2. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (2018), Van verschil naar potentieel - www.wrr.nl/publicaties/policy-briefs/2018/08/27/van-verschil-naar-potentieel.-een-realistisch-perspectief-op-de-sociaaleconomische-gezondheidsverschillen
  3. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  4. Visiedocument Lokaal Gezondheidsbeleid, 2017, Gemeente Zoetermeer
  5. De gezonde school en genotsmiddelen - www.dgsg.nl
  6. rookvrijegeneratie.nl

 

Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties