Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Bijna de helft (47%) van de inwoners van Westland van 19 jaar en ouder kampt met (ernstig) overgewicht. Dit percentage blijft vrijwel gelijk sinds 20081. Het is in de komende jaren noodzakelijk om te blijven focussen op het omlaag brengen van het percentage overgewicht en obesitas. Mensen met een gezond gewicht en gezonde leefstijl lopen immers minder gezondheidsrisico’s en kunnen langer zelfstandig participeren. Dat sluit aan bij het Westlands Akkoord 2018-2022 waarin zelfredzaamheid van inwoners en het voorkomen van zorgvragen twee van de doelen zijn.

De ambitie is dat meer Westlanders gezond leven en een voorbeeld zijn voor jongeren. Hierbij ligt de nadruk op voldoende bewegen en het tegengaan van overgewicht2. In Westland is op deze punten verbetering te realiseren. Gezond eten en drinken en voldoende bewegen en slapen leveren een positieve bijdrage aan het bereiken en behouden van een gezond gewicht.

Opvallend is dat slechts een kwart (26%) van de inwoners van Westland voldoet aan de richtlijn voor groente3. Dat is lager dan in Haaglanden (31%) en vergelijkbaar met Zuid-Holland West (29%). Minder dan de helft (44%) voldoet aan de richtlijn voor fruit. Dit wijkt niet af van Zuid-Holland West en Haaglanden.
Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Het percentage inwoners van Westland dat aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) voldoet (63%) is vergelijkbaar met Haaglanden, Zuid-Holland West en Nederland. Ook valt op dat 86% van de jongeren in Westland niet voldoet aan de NNGB (dit is 87% in Haaglanden)4.
Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Daarnaast voelt 14% procent van de volwassenen zich meestal niet of nooit uitgerust als zij ’s morgens uit bed komen. Dit percentage is lager dan in Haaglanden (19%) en Zuid-Holland West (17%).
Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Zie ook het thema gezondheidsvaardigheden.

Focus op de eerste 1000 dagen

De eerste 1000 dagen (van conceptie tot de tweede verjaardag) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. Dit krijgt nu meer aandacht in het bestuurlijk domein en de publieke gezondheid. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gewicht is het daarom van belang om de focus te leggen op die eerste 1000 dagen en de ouders hierin te ondersteunen. Het bestaande netwerk perinatale gezondheid kan hierbij een belangrijke bijdrage leveren. Landelijk is er steeds meer aandacht om de kansen voor het kind in de eerste 1000 dagen te beschermen en te bevorderen.

Streven gezond is de norm

Om gezond gewicht te bevorderen is het van belang dat een gezonde leefstijl normaal is op plekken waar kinderen en ouders veel komen. Dit kan worden bereikt door in samenwerking met partijen en organisaties in de directe woon- en leefomgeving eenduidig dezelfde boodschap ten aanzien van een gezonde leefstijl uit te dragen. Het gaat bijvoorbeeld om partijen en organisaties als:

  • Scholen en kinderopvang
  • Sportclubs en verenigingen
  • Wijkcentra
  • Consultatiebureau en jeugdgezondheidszorg
  • Gezondheidscentra
  • Geboortezorg (gezonde voeding in de zwangerschap)

Gezonde keuze moet de makkelijkste keuze zijn

Voor mensen die weinig te besteden hebben, stress ervaren en gebrekkige gezondheidsvaardigheden hebben is het niet eenvoudig om gezonde keuzes te maken. Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen5.

De omgeving kan gezond gedrag stimuleren door de gezonde keuze de makkelijkste keuze te laten zijn. Dit kan bijvoorbeeld door een gezond (en betaalbaar) aanbod van eten en drinken beschikbaar te stellen in sport-, werk- en schoolkantines en op plekken waar mensen recreëren. Ook het verkleinen van het fastfood-aanbod in de dorpen en een omgeving die uitnodigt tot bewegen, helpen mensen de gezonde keuze te maken.

Fysieke omgeving nodigt uit tot beweging

Door adequate inrichting van de fysieke omgeving kan bewegen heel laagdrempelig zijn en eenvoudig te integreren in het dagelijkse leven. Denk aan:

  • Wandelpaden en doorgaande hardlooproutes.
  • Veilige fietspaden en voldoende fietsenstallingen waardoor inwoners sneller de fiets pakken.
  • Een groene omgeving om te wandelen, die ook toegankelijk is voor ouderen en mindervaliden, zonder kans op vallen.
  • Een omgeving die kinderen uitnodigt om te bewegen, bijvoorbeeld beweegvriendelijke schoolpleinen waarmee Westland bezig is.

Aanpak op maat

Om gezond te leven is het belangrijk dat mensen weten wat hiervoor nodig is ten aanzien van voeding, beweging en slapen6. En dat ze ook de vaardigheden hebben om dit te kunnen toepassen. Bij het bevorderen van gezond gewicht is het in Westland belangrijk om daarbij gericht in te zetten op een aantal specifieke groepen.

  • Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage opleiding7. Om deze mensen goed te kunnen bereiken, is het van belang om met de aanpak in te zetten op laaggeletterden en mensen met minder gezondheidsvaardigheden.
  • Niet goed kunnen rondkomen is van grote invloed op de leefstijl. Mensen met een lager inkomen hebben vaker gezondheidsproblemen inclusief overgewicht8. Een aanpak zou daarom rekening moeten houden met wat schaarste betekent voor eigen regie.
  • Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond hebben vaak een minder gezonde leefstijl en worden minder uitgerust wakker9,10. De aanpak zou afgestemd moeten worden op de specifieke behoefte en culturele gewoonten van deze groepen.

Integrale samenwerking

Om een gezonde leefstijl de norm te laten zijn is het van belang dat de verschillende beleidsterreinen bijdragen vanuit hun eigen domein (health in all policies). Zo kan er een lijn worden aangebracht tussen gezondheidsbeleid op school en kinderopvang, door aandacht voor voeding en beweging en inzet op gezonde kantines bij de sportverenigingen.

Naast de overheid kunnen private partijen veel bereiken in het gezonder maken van de omgeving. Door middel van publiek private samenwerking kan de gemeente private partijen stimuleren en faciliteren om hier hun rol in te pakken, zoals bijvoorbeeld met Tomatoworld gebeurt in Westland11.

Sluitende keten

Naast het voorkómen van overgewicht is het belangrijk dat er goede en tijdige signalering van overgewicht en obesitas is en dat er voldoende passende ondersteuning en zorg ingezet kan worden. Hierbij is van belang dat er gewerkt wordt vanuit een gezinsbrede aanpak waarin maatwerk kan worden toegepast.

Gerelateerde clusters

  • Beleid
  • Dienstverlening
  • Ruimte

Advies verdere inzet

Westland zet zich er voor in dat meer Westlanders gezond leven. Daar waar het gaat om het streven van gezond gewicht wordt sterk ingezet op een gezonde leefstijl, meer bewegen en een gezonde omgeving. Omdat overgewicht veel voorkomt in Westland en dit vooral op jongere leeftijd nog gunstig te beïnvloeden is, is een aanpak die focust op jongeren zoals Jong Leren Eten, Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)12 en Gezonde School noodzakelijk.

Een samenhangende aanpak vergroot de kans om het percentage overgewicht en obesitas structureel omlaag te brengen en het risico op de ontwikkeling van gezondheidsproblemen als diabetes type 2 te voorkomen. Hierbij kan programmatisch werken vanuit een levensloop benadering helpen. Aan te bevelen is om daarbij, zoals genoemd, oog te hebben voor de eerste 1000 dagen.

Om in Westland de lat hoger te leggen, zou er verdere ontwikkeling kunnen zijn van: Gezonde Kinderopvang13, Gezonde School14 (ook op het middelbaar onderwijs) en 'Plezier in bewegen'15.

Gemeente Westland werkt al in een werkgroep overgewicht samen met partners JGZ Zuid-Holland West, GGZ Delfland, GGD Haaglanden, Jeugdformaat, Vitis Welzijn en Sport en Evenementen Haaglanden. Aanvullend op een dergelijke aanpak kan voor jongeren en mensen met overgewicht en obesitas een sluitende keten van preventie en zorg georganiseerd worden. Het landelijke ketenmodel Overgewicht en Obesitas bij kinderen16 is op dit moment in ontwikkeling.

Aansluitend daarop kan de leefstijlcoach voor volwassenen worden ingezet17. Vanaf 2019 wordt de gecombineerde leefstijl interventie (GLI) vergoed vanuit de basisverzekering. De gemeente kan in gesprek gaan met gezondheidscentra over hoe bewezen effectieve GLI’s voor volwassen kunnen worden ingevoerd en wat voor jongeren mogelijk is.

Referenties

  1. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden, 2018 - gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/westland/themas/leefstijl/lichaamsgewicht
  2. Uitvoeringsprogramma 2016-2020, Kernachtig Sociaal, Westland 2016
  3. www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf/wat-staat-er-in-de-vakken-van-de-schijf-van-vijf/groente-en-fruit.aspx
  4. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
  5. Pelikan JM, Röthlin F, Ganahl K. Comparative report on health literacy in eight EU member states. The European Health Literacy Project 2009-2012. The HLS-EU Consortium; 2012 - www.healthliteracyeurope.net/hls-eu
  6. gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/westland/themas/leefstijl/uitgerust-opstaan
  7. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  8. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  9. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  10. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  11. www.tomatoworld.nl/nl/rondleidingen/beleidsmakers-overheden-ministers
  12. jongerenopgezondgewicht.nl
  13. www.gezondekinderopvang.nl/gezonde-kinderopvang
  14. www.gezondeschool.nl
  15. www.nederlandse-sportraad.nl/plezier-in-bewegen
  16. www.ketenaanpakovergewichtkinderen.nl/ketenaanpak/inhoud-ketenaanpak
  17. www.nza.nl/actueel/nieuws/2018/06/01/nza-maakt-vergoeding-preventie-mogelijk
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties