Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Wassenaar wil dat haar inwoners vitaal en gezond zijn. Bijna de helft van de inwoners van Wassenaar van 19 jaar en ouder (44%) kampt met (ernstig) overgewicht. Dit percentage blijft vrijwel gelijk sinds 20081. Het is in de komende jaren noodzakelijk met investeringen het percentage overgewicht en obesitas echt omlaag te brengen. Mensen met een gezond gewicht en gezonde leefstijl lopen immers minder gezondheidsrisico’s.

Gezond eten en drinken en voldoende bewegen en slapen leveren een positieve bijdrage aan het bereiken en behouden van een gezond gewicht en het voorkomen van gezondheidsproblemen. Dat sluit aan bij het coalitieakkoord2, waarin onder meer staat dat Wassenaar wil werken aan meer preventie en een betere samenwerking in de keten. Ook zet de gemeente in op bewegen, sporten en een actief verenigingsleven.

- Van de inwoners van Wassenaar voldoet 36% aan de richtlijn groente en 48% aan de richtlijn fruit.1 Zie de Gezondheidsmonitor 2018.
- Het percentage volwassenen in Wassenaar dat aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) voldoet (70%) is hoger dan in Haaglanden (62%), Zuid-Holland West (63%) en Nederland (63%)1.
- Van de jongeren in Wassenaar voldoet 89% niet aan de NNGB (ten opzichte van 87% in Haaglanden)3,4. Zie de Gezondheidsmonitor 2018.
- Van de inwoners van Wassenaar voelt 16% zich meestal niet of nooit uitgerust als zij ’s morgens uit bed komen. Dit percentage is vergelijkbaar met Haaglanden (19%) en Zuid-Holland West (17%)1. Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Focus op de eerste 1000 dagen

De eerste 1000 dagen (van conceptie tot de tweede verjaardag) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gewicht is het daarom van belang om de focus te leggen op die eerste 1000 dagen en de ouders hierin te ondersteunen. Samenwerking met de professionals binnen geboortezorg, Centra voor Jeugd en Gezin en de Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West is hierbij noodzakelijk. Landelijk is er steeds meer aandacht om de kansen voor het kind in de eerste 1000 dagen te beschermen en te bevorderen.

Streven gezond is de norm

Om gezond gewicht te bevorderen is het van belang dat een gezonde leefstijl normaal is op plekken waar kinderen en ouders vaak komen. Dit kan worden bereikt door in samenwerking met partijen en organisaties in de directe woon- en leefomgeving eenduidig dezelfde boodschap voor een gezonde leefstijl uit te dragen. Het gaat bijvoorbeeld om partijen en organisaties als:

  • Scholen en kinderdagverblijven
  • Sportclubs en verenigingen
  • Buurthuizen
  • Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West
  • Gezondheidscentra
  • Geboortezorg

Gezonde keuze moet de makkelijkste keuze zijn

Voor mensen die weinig te besteden hebben, stress ervaren en gebrekkige gezondheidsvaardigheden hebben (vaardigheden die van invloed zijn op gezondheid en het maken van beslissingen ten aanzien van gezondheid) is het niet eenvoudig om de gezonde keuze te maken. De omgeving kan gezond gedrag stimuleren door de gezonde keuze de makkelijkste keuze te laten zijn.

Dit kan bijvoorbeeld door een gezond (en betaalbaar) aanbod van eten en drinken beschikbaar te stellen in sport-, werk- en schoolkantines en op plekken waar mensen recreëren. Ook het verkleinen van het fastfood-aanbod in de stad en een omgeving die uitnodigt om te bewegen, helpen mensen de gezonde keuze te maken.

In Wassenaar is hierin een start gemaakt met onder meer de Gezonde School en de Gezonde Kinderopvang.

Fysieke omgeving nodigt uit tot beweging

Door adequate inrichting van de fysieke omgeving kan bewegen heel laagdrempelig zijn en eenvoudig te integreren in het dagelijkse leven. Denk aan:

  • veilige fietspaden en voldoende fietsenstallingen waardoor inwoners sneller de fiets pakken.
  • een groene omgeving om te wandelen, die ook toegankelijk is voor ouderen en mindervaliden zonder kans op vallen.
  • een omgeving die kinderen uitnodigt om te bewegen, bijvoorbeeld beweegvriendelijke schoolpleinen en veilige speelplekken.

Aanpak op maat

Om gezond te leven is het belangrijk dat mensen weten wat hiervoor nodig is aan voeding, beweging en slaap5. En dat ze ook de vaardigheden hebben om dit te kunnen toepassen. Bij het bevorderen van gezond gewicht is het in Wassenaar belangrijk om daarbij gericht in te zetten op een aantal specifieke groepen.

  • Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage opleiding6. Om deze groep goed te kunnen bereiken, is het van belang om met de aanpak in te zetten op laaggeletterden en mensen met minder gezondheidsvaardigheden.
  • Niet goed kunnen rondkomen is van grote invloed op de leefstijl. Mensen met een lager inkomen hebben vaker gezondheidsproblemen inclusief overgewicht1. Een aanpak zou daarom rekening moeten houden met wat schaarste betekent voor eigen regie. Schaarste verandert je manier van denken, waardoor er vaak een beperkte mate van eigen regie aanwezig is om met gezondheid aan de slag te gaan.
  • Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond hebben vaak een minder gezonde leefstijl en worden minder uitgerust wakker1. De aanpak zou afgestemd moeten worden op de specifieke behoefte en culturele gewoonten van deze groepen.

Integrale samenwerking

Om de gezonde leefstijl de norm te laten zijn is het van belang dat de verschillende beleidsterreinen bijdragen vanuit hun eigen domein (health in all policies).
Naast de overheid kunnen private partijen veel bereiken in het gezonder maken van de omgeving. Met publiek-private samenwerking kan de gemeente private partijen stimuleren en faciliteren om hierin hun rol te pakken.

Sluitende keten

Naast het voorkómen van overgewicht is het belangrijk dat er goede en tijdige signalering van overgewicht en obesitas is en dat er voldoende passende ondersteuning en zorg ingezet kan worden. Hierbij is een gezinsbrede aanpak, waarin maatwerk kan worden toegepast belangrijk.

Gerelateerde domeinen

  • Financiën (Financiën, Dienstverlening, Afval, Accommodaties en Sporthal)
  • Sociaal Domein A (Onderwijs, Duurzaamheid, Burgerparticipatie, Cultuur en Ouderenzorg)
  • Sociaal Domein B (Participatie, Sociale Zaken, Jeugdzorg, Vrijwilligersbeleid)
  • Fysiek Domein A (Economische Ontwikkeling, Verkeer en Vervoer)
  • Fysiek Domein B (Wonen, ruimtelijke Ordening, Cultureel Erfgoed)

Advies verdere inzet

Omdat overgewicht veel voorkomt in Wassenaar en vooral op jongere leeftijd nog gunstig te beïnvloeden is, is het continueren en intensiveren van een aanpak van Gezonde School7 en Gezonde Kinderopvang8 noodzakelijk. Een samenhangende aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)9 en 'Plezier in bewegen'10 kunnen helpen om de lat hoger te leggen. Dit vergroot de kans om het percentage overgewicht en obesitas structureel omlaag te brengen en het risico op de ontwikkeling van gezondheidsproblemen te voorkomen. Hierbij kan programmatisch werken vanuit een levensloop benadering helpen. Aan te bevelen is om daarbij, zoals genoemd, oog te hebben voor de eerste 1000 dagen.

Aanvullend op een dergelijke aanpak zou de gemeente voor jongeren en volwassenen met overgewicht en obesitas een sluitende keten van preventie en zorg moeten organiseren. Het landelijke ketenmodel Overgewicht en Obesitas bij kinderen11 is in ontwikkeling. Aansluitend daarop kan de leefstijlcoach voor volwassenen worden ingezet12. Vanaf 2019 wordt de gecombineerde leefstijl interventie (GLI) vergoed vanuit de basisverzekering. De gemeente kan in gesprek gaan met gezondheidscentra over hoe bewezen effectieve GLI’s voor volwassen kunnen worden ingevoerd en wat voor jongeren mogelijk is.

Referenties

  1. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/wassenaar/themas/leefstijl/lichaamsgewicht
  2. Wassenaar: Zelfstandig en Verantwoordelijk. Coalitieakkoord 2018-2022, Gemeente Wassenaar
  3. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
  4. De Commissie Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad kwam in augustus 2017 met een nieuwe beweegrichtlijn. Volgens de nieuwe beweegrichtlijnen zouden volwassenen wekelijks ten minste 2,5 uur matig intensief moeten bewegen en kinderen dagelijks minstens een uur. De cijfers die hier worden beschreven hebben betrekking op de NNGB, Fitnorm en Combinorm, aangezien ten tijde van het uitvoeren van de gezondheidsenquête 2016 er over deze nieuwe beweegrichtlijn nog niet gepubliceerd was.
  5. gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/wassenaar/themas/leefstijl/uitgerust-opstaan
  6. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  7. www.gezondeschool.nl
  8. www.gezondekinderopvang.nl/gezonde-kinderopvang
  9. jongerenopgezondgewicht.nl
  10. www.nederlandse-sportraad.nl/plezier-in-bewegen
  11. www.ketenaanpakovergewichtkinderen.nl/ketenaanpak/inhoud-ketenaanpak
  12. www.nza.nl/actueel/nieuws/2018/06/01/nza-maakt-vergoeding-preventie-mogelijk
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties