Gezondheidsmonitor
2 Participatie.svg

Met het motto “Rijswijk maken we samen!”1 nodigt de gemeente haar inwoners uit om mee te doen. Eigen verantwoordelijkheid nemen wordt gestimuleerd, ook door initiatieven van burgers zo goed mogelijk te faciliteren. Rijswijk gaat uit van de eigen kracht van haar inwoners en nodigt ze uit een sociaal netwerk te creëren. Elke inwoner van Rijswijk die vrijwilligerswerk doet, draagt hier aan bij en levert hiermee een bijdrage aan de verbetering van de samenleving en de eigen gezondheid.

Uit de Gezondheidsmonitor 2018 van GGD Haaglanden blijkt dat in Rijswijk 22% van de inwoners van 19 jaar en ouder vrijwilliger is. Het percentage vrijwilligers onder 65-plussers in Rijswijk daalde van 27% in 2012 naar 21% in 2016.

Voor elkaar

Samenleven betekent verantwoordelijkheid voelen voor elkaar en de directe omgeving. Vrijwilligerswerk is werk dat in georganiseerd verband (bijvoorbeeld sportvereniging of school) onbetaald wordt uitgevoerd. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de eigen wijk  of straat: als vrijwilliger draag je een steentje bij aan het welzijn van andere inwoners en betrek je een mede-inwoner bij het maatschappelijke leven in Rijswijk.

GGD West-Brabant heeft onderzocht welke factoren van belang zijn  om iemand ertoe te brengen als vrijwilliger aan de slag te gaan. De belangrijkste factoren2 zijn:

  • het zelf in kunnen plannen van het werk
  • de mogelijkheid om het eenmalig te kunnen doen

Hoe het werk van een vrijwilliger er inhoudelijk uitziet, hangt af van persoonlijke mogelijkheden en voorkeuren en de (mogelijkheden van de) organisatie waar de vrijwilliger aan de slag gaat. Als taalvrijwilliger kun je bijvoorbeeld gekoppeld worden aan een (vrijwilligers)organisatie in de buurt, zoals de bibliotheek aan de Vliet of Welzijn Rijswijk.

In het Asielzoekerscentrum in Rijswijk organiseert het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de dagbesteding. Ook worden de inwoners op locatie begeleid door vrijwilligers via Vluchtelingen-Welzijn Rijswijk met bijvoorbeeld taallessen.

Ervaren gezondheid en vrijwilligerswerk

Er is een samenhang tussen gezondheid en het doen van vrijwilligerswerk en andersom.

De mensen in de regio Haaglanden die vrijwilligerswerk doen, lijken gezonder dan de mensen die dat niet doen. De vrijwilligers hebben een betere ervaren gezondheid, zijn minder beperkt door de gezondheid en hebben minder risico op een angststoornis of depressie3.

Dit zou kunnen doordat vrijwilligers bij start van vrijwilligerswerk gezonder zijn, want met een minder goede gezondheid is het lastig vrijwilligerswerk te doen. Het kan ook zijn dat het doen van vrijwilligerswerk een positief gezondheidseffect heeft. Het zorgt voor een zinvolle dagbesteding, bevordert het gevoel van vitaal zijn, versterkt de persoonlijkheid (meer regie over het eigen leven), vergroot het sociale netwerk en geeft een gevoel van voldoening. Kortom, het doen van vrijwilligerswerk heeft positieve effecten op de gezondheid. Daarnaast is de bijdrage die een vrijwilliger levert aan het welzijn en de gezondheidswinst van anderen belangrijk. Inwoners die vrijwilligerswerk ‘ontvangen’ ervaren minder eenzaamheid en zijn minder kwetsbaar.

Motivatie voor vrijwilligerswerk kan dus zijn: dat je er zelf gezonder van wordt en dat je bijdraagt aan de gezondheid van anderen.

Cijfers uit de Gezondheidsmonitor
Een vijfde van de inwoners van Rijswijk doet vrijwilligerswerk (22%). Dit percentage is lager dan in Zuid-Holland West (28%) en Nederland (30%).Eén op de zeven inwoners van Rijswijk heeft belangstelling voor vrijwilligerswerk. Het aandeel vrijwilligers is het hoogst onder 65- tot en met 74-jarigen en hoogopgeleiden4.
Eén op de acht jongeren (13%) doet vrijwilligerswerk in Rijswijk. Dit is iets lager dan in Haaglanden gemiddeld (17%). Van de jongeren doet 19% geen vrijwilligerswerk, maar zou dit wel willen.

Zie Gezondheidsmonitor 2018

Vrijwilligers in Rijswijk

Ook voor Rijswijk zijn vrijwilligers van groot belang. Ze versterken de sociale cohesie in de stad door zich belangeloos in te zetten voor hun club, vereniging of stichting. Anderen zorgen voor langdurig zieken of voor mensen met een handicap.

Gemeenten kunnen vrijwilligers ondersteunen, bijvoorbeeld door een budget te reserveren voor nieuwe initiatieven waarop vrijwilligers een beroep kunnen doen. Het is belangrijk dat de aanvraagprocedures hiervoor niet bureaucratisch (en dus drempelverhogend) zijn.

In Rijswijk biedt het Vrijwilligerscentrum ondersteuning aan iedereen die vrijwilliger is of wil worden. De Vrijwilligersacademie zorgt voor cursussen en heeft een vacaturebank. Als iemand echt aan de slag gaat als vrijwilliger, faciliteert de gemeente dit met bijvoorbeeld de vrijwilligerspas en de Vrijwilligersacademie. Ook is er jaarlijks een vrijwilligersdag waarop zij in het zonnetje worden gezet.

Gerelateerde beleidsterreinen/domeinen

  • Maatschappelijke ontwikkelingen
  • Ruimtelijke ontwikkelingen
  • Sociaal Domein

Advies verdere inzet

Vrijwilligerswerk kan een grote invloed hebben op de publieke gezondheid, van jong tot oud. Voor Rijswijk is de uitbreiding van het aantal vrijwilligers hierom van belang. Vanuit de cijfers en de genoemde aandachtspunten blijkt dat er drie groepen zijn waarop ingezet kan worden.

  • Het aantal 65-plussers dat vrijwilligerswerk doet is dalende. Er is voor deze groep zelf grote gezondheidswinst te behalen is (zie ook kernboodschappen Eenzaamheid en Kwetsbare ouderen). Hier ligt een taak voor de gemeente om deze groep (meer) voor het vrijwilligerswerk te winnen. De Vrijwilligersacademie biedt (potentiële) vrijwilligers al de mogelijkheid om aan te geven wat hun wensen zijn. Wellicht kan er ook gericht onderzoek gedaan worden om hun wensen en mogelijkheden in beeld te krijgen.
  • Er blijkt een groot potentieel aan jongeren te zijn dat vrijwilligerswerk wil doen en de zogenaamde groene druk vergroot dit potentieel in de toekomst5. Om jongeren te werven voor vrijwilligerswerk, kan benadrukt worden dat ze op deze manier meer contact kunnen maken met anderen binnen bijvoorbeeld het verenigingsleven. Zo kunnen ze een belangrijke rol spelen in hun sociale omgeving6. Belangrijk om mee te nemen bij deze inspanningen om het aantal jonge vrijwilligers uit te breiden zijn de drie meest voorkomende redenen om geen vrijwilligerswerk te doen:
    • Ik kan er geen tijd voor vrijmaken. (38%)
    • Ik besteed mijn tijd liever aan andere zaken. (26%)
    • De mogelijkheid heeft zich nog niet voorgedaan. (18%)7
  • Een derde groep mogelijke vrijwilligers is te vinden in het asielzoekerscentrum. Hier worden nu al veel vrijwilligers ingezet ten bate van de asielzoekers, maar er is ook een groot potentieel aan vrijwilligers. Het doen van vrijwilligerswerk door de asielzoekers zelf, zolang zij nog geen status of werk hebben, biedt hen mogelijkheden tot inburgering, verder leren van de taal, inzet expertise vanuit thuisland enzovoorts.

Referenties

  1. Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 Rijswijk maken we Samen!'
  2. Motieven en gelegenheidsfactoren voor vrijwilligerswerk 2018, GGD West-Brabant
  3. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  4. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  5. Zie ook Kernboodschap Jeugd en Groene druk
  6. Gezondheid & leefstijl jongeren Rijswijk 2016
  7. Jongerenenquête 2016, GGD Haaglanden
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties