Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Rijswijk wil dat haar inwoners vitaal oud worden. Dat zij fit en gezond zijn en blijven. Wie op jonge leeftijd gezond is, voldoende beweegt en een gezond gewicht heeft, zal op latere leeftijd minder gezondheidsproblemen hebben. Rijswijk zet met de aanpak Happy Fit in op het stimuleren van haar inwoners om gezond en fit te leven.

Gezond eten en drinken en voldoende bewegen en slapen, leveren een positieve bijdrage aan het bereiken en behouden van een gezond gewicht.
De afgelopen jaren is in Rijswijk het percentage inwoners met overgewicht nagenoeg gelijk gebleven1. Het is in de komende jaren noodzakelijk met investeringen het percentage overgewicht en obesitas echt omlaag te brengen. Mensen met een gezond gewicht en gezonde leefstijl lopen immers minder gezondheidsrisico’s en kunnen langer zelfstandig participeren.

Focus op de eerste 1000 dagen

De eerste 1000 dagen (van conceptie tot de tweede verjaardag) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gewicht is het daarom van belang om de focus te leggen op die eerste 1000 dagen en de ouders hierin te ondersteunen. Samenwerking met de professionals binnen geboortezorg en consultatiebureaus van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is hierbij noodzakelijk. Het bestaande netwerk perinatale gezondheid kan hierbij een belangrijke bijdrage leveren.

Streven gezond is de norm

Om gezond gewicht te bevorderen is het van belang dat een gezonde leefstijl normaal is op plekken waar kinderen en ouders veel komen. Dit kan worden bereikt door in samenwerking met partijen en organisaties in de directe woon- en leefomgeving eenduidig dezelfde boodschap ten aanzien van een gezonde leefstijl uit te dragen. Het gaat bijvoorbeeld om partijen en organisaties als:

  • Scholen en kinderopvang
  • Sportclubs en verenigingen
  • Buurthuizen
  • Centra voor jeugd en gezin
  • Gezondheidscentra

Gezonde keuze is de makkelijkste keuze

Voor mensen die weinig te besteden hebben, stress ervaren en gebrekkige gezondheidsvaardigheden hebben is het niet eenvoudig om gezonde keuzes te maken. Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen2.

De omgeving kan gezond gedrag stimuleren door de gezonde keuze de makkelijkste keuze te laten zijn. Dit kan bijvoorbeeld door een gezond (en betaalbaar) aanbod van eten en drinken beschikbaar te stellen in sport-, werk- en schoolkantines en op plekken waar mensen recreëren. Ook het verkleinen van het fastfood-aanbod in de stad en een omgeving die uitnodigt tot bewegen, helpen mensen de gezonde keuze te maken.

Fysieke omgeving nodigt uit tot beweging

Door adequate inrichting van de fysieke omgeving kan bewegen heel laagdrempelig zijn en eenvoudig te integreren in het dagelijkse leven. Denk aan:

  • Veilige fietspaden en voldoende fietsenstallingen waardoor inwoners sneller de fiets pakken.
  • Een groene omgeving om te wandelen, die ook toegankelijk is voor ouderen en mindervaliden, zonder kans op vallen.
  • Een omgeving die kinderen uitnodigt om te bewegen, bijvoorbeeld beweegvriendelijke schoolpleinen en veilige speelplekken.

Aanpak op maat

Om gezond te leven is het belangrijk dat mensen weten wat hiervoor nodig is aan voeding, beweging en slaap3. En dat ze ook de vaardigheden hebben om dit te kunnen toepassen. Bij het bevorderen van gezond gewicht is het in Rijswijk belangrijk om daarbij gericht in te zetten op een aantal specifieke groepen.

  • Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage opleiding4. Om deze groep goed te kunnen bereiken, is het van belang om met de aanpak in te zetten op laaggeletterden en mensen met minder gezondheidsvaardigheden.
  • Niet goed kunnen rondkomen is van grote invloed op de leefstijl. Mensen met een lager inkomen hebben vaker gezondheidsproblemen inclusief overgewicht5. Een aanpak zou daarom rekening moeten houden met wat schaarste betekent voor eigen regie.
  • Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond hebben vaak een minder gezonde leefstijl en worden minder uitgerust wakker6,7. De aanpak zou afgestemd moeten worden op de specifieke behoefte en culturele gewoonten van deze groepen.

Meer cijfers over dit onderwerp
Lichaamsgewicht
- Van de inwoners van Rijswijk van 19 jaar en ouder kampt 49% met (ernstig) overgewicht.
- Met name inwoners met een lage sociaaleconomische status hebben overgewicht.
- Bij inwoners met een niet-westerse afkomst is ongeveer 55% te zwaar, terwijl dit onder inwoners met een autochtone en overig westerse afkomst minder dan de helft is. - 9% van de jongeren in Rijswijk (12 tot en met 18 jaar) heeft (ernstig) overgewicht.

Zie Gezondheidmonitor 2018.

Lichaamsbeweging
- Zes op de tien inwoners van Rijswijk voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen8,9.
- Verhoudingsgewijs minder inwoners met een laag inkomen bewegen voldoende.
- Ook bij inwoners met een niet-westerse afkomst is het percentage dat voldoende beweegt lager.

Zie Gezondheidsmonitor 2018.

Integrale samenwerking

Naast de overheid kunnen private partijen veel bereiken in het gezonder maken van de omgeving. Met publiek-private samenwerking kan de gemeente private partijen stimuleren en faciliteren om hier hun rol in te pakken.

Sluitende keten

Naast het voorkómen van overgewicht is het belangrijk dat er goede en tijdige signalering van overgewicht en obesitas is en dat er voldoende passende ondersteuning en zorg ingezet kan worden. Hierbij is een gezinsbrede aanpak waarin maatwerk kan worden toegepast belangrijk.

Gerelateerde beleidsterreinen/domeinen

  • Sociaal domein
  • Maatschappelijke ontwikkelingen
  • Ruimtelijke ontwikkelingen

Advies verdere inzet

Rijswijk heeft met de aanpak Happy Fit een start gemaakt om een gezonde leefstijl en welbevinden door voeding en beweging te bevorderen. Om de lat hoger te leggen moet deze aanpak, die gebruik maakt van de methodiek Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)10 , gecontinueerd en zo mogelijk geïntensiveerd worden. Hierbij kan programmatisch werken vanuit een levensloop-benadering helpen. Rekening houdend met de verwachte toename van jeugdigen (beschreven in kernboodschap groene druk) is daarbij aandacht voor de eerste 1000 dagen aan te bevelen.

Voorbeelden om in Rijswijk binnen de aanpak Happy Fit de lat hoger te leggen, zijn:

  • Gezonde Kinderopvang11
  • Gezonde School12
  • ‘Plezier in bewegen’ van de Nederlandse Sportraad, de Onderwijsraad en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, 201813.

Aanvullend op de aanpak Happy Fit zou de gemeente voor jongeren en mensen met overgewicht en obesitas een sluitende keten van preventie en zorg moeten organiseren. Het landelijke ketenmodel Overgewicht en Obesitas bij kinderen14 is in ontwikkeling. Aansluitend daarop kan de leefstijlcoach voor volwassenen worden ingezet15. Vanaf 2019 wordt de gecombineerde leefstijl interventie (GLI) vergoed vanuit de basisverzekering. De gemeente kan in gesprek gaan met gezondheidscentra over hoe bewezen effectieve GLI’s voor volwassen kunnen worden ingevoerd en wat voor jongeren mogelijk is.

Referenties

  1. Gezondheidsmonitor GGD Haaglanden, 2018. gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/rijswijk/themas/leefstijl/lichaamsgewicht/
  2. Pelikan JM, Röthlin F, Ganahl K. Comparative report on health literacy in eight EU member states. The European Health Literacy Project 2009-2012. The HLS-EU Consortium; 2012. Beschikbaar op URL: www.healthliteracyeurope.net/hls-eu.
  3. Een kwart van de jongeren voelt zich ‘s morgens niet uitgerust. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/rijswijk/themas/leefstijl/uitgerust-opstaan/ 
  4. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/rijswijk/themas/leefstijl/lichaamsgewicht/
  5. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  6. Gezondheidsmonitor GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/rijswijk/themas/leefstijl/voeding 
  7. Gezondheidsmonitor GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/rijswijk/themas/leefstijl/uitgerust-opstaan/
  8. www.sportzorg.nl/bibliotheek/nederlandse-norm-gezond-bewegen-nngb
  9. De Commissie Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad kwam in augustus 2017 met een nieuwe beweegrichtlijn. Volgens de nieuwe beweegrichtlijnen zouden volwassenen wekelijks ten minste 2,5 uur matig intensief moeten bewegen en kinderen dagelijks minstens een uur. De cijfers die hier worden beschreven hebben betrekking op de NNGB, Fitnorm en Combinorm, aangezien ten tijde van het uitvoeren van de Gezondheidsenquête 2016 er over deze nieuwe beweegrichtlijn nog niet gepubliceerd was.
  10. jongerenopgezondgewicht.nl
  11. www.gezondekinderopvang.nl
  12. www.gezondeschool.nl
  13. www.nederlandse-sportraad.nl/plezier-in-bewegen
  14. www.c4o-proeftuinen.nl/over-proeftuinen/model-ketenaanpak
  15. www.nza.nl/actueel/nieuws/2018/06/01/nza-maakt-vergoeding-preventie-mogelijk
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties