Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Genotmiddelen1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Het gebruik van middelen zorgt vaak voor een aangename of stimulerende werking op korte termijn. Gelijktijdig heeft het een negatief effect op de gezondheid. Daarbij zijn genotmiddelen vaak verslavend.

Het is belangrijk dat Rijswijk zich blijft inzetten op zowel de preventie van genotmiddelengebruik als de gerichte aanpak bij bestaande problematiek. Deze focus blijkt ook uit een onlangs verschenen onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid2.

Onder het gebruik van genotmiddelen veroorzaakt roken de grootste ziektelast in Nederland. Zo is roken verantwoordelijk voor een groot deel van de sterfgevallen aan longkanker en voor de ziektegevallen van COPD (chronische bronchitis en longemfyseem). Daarnaast verhoogt roken de kans op meerdere aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en diabetes.

De negatieve gezondheidseffecten van roken zijn niet beperkt tot de rokers zelf. De negatieve gevolgen van roken gelden ook voor niet-rokers, omdat zij tabaksrook inademen (passief-/meeroken). Het beperken van roken levert dus gezondheidswinst op voor een veel grotere groep dan de rokers alleen.

Het percentage rokende volwassen van 19 jaar en ouder in Rijswijk ligt rond het landelijke gemiddelde3.

Roken
Van de inwoners van 19 jaar en ouder Rijswijk rookt 19%. Dit zijn zowel dagelijkse rokers als gelegenheidsrokers. Bijna een derde van de inwoners is een ex-roker en bijna de helft heeft nooit gerookt. Het percentage rokers van 19 tot en met 64 jaar is sinds 2012 gelijk gebleven.

Meer cijfers over roken vindt u in de gezondheidsmonitor.

Huidige aanpak rookpreventie

In de “Nota volksgezondheid gemeente Rijswijk 2013-2016” is een duidelijke weg ingeslagen als het gaat om de aanpak van roken. Zo zet de gemeente in op preventieactiviteiten gericht op jongeren en hun ouders. Er is ook specifiek aandacht voor de leeftijdscategorie tussen de 15 en 17 jaar oud.

De uitgangspunten uit deze Nota Volksgezondheid van Rijswijk uit 2013 zijn deze nog steeds actueel. Dit komt ook omdat het aantal rokende inwoners tussen de 19 en 64 jaar de afgelopen jaren niet significant is gedaald. Blijvende aandacht, continuering en wellicht intensivering van de bestaande aanpak is daarom van belang.

Integrale aanpak tabakspreventie

De kern van effectief tabaksbeleid ligt in de samenhang tussen vier beleidspijlers:

  • voorlichting & educatie
  • advies & ondersteuning
  • fysieke & sociale omgeving
  • regelgeving, toezicht & handhaving

Tabaksgebruik en problemen door gebruik zijn altijd het resultaat van een combinatie van factoren. De persoon, zijn sociale omgeving, de beschikbaarheid van tabak en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk het gedrag van de gebruiker bepaalt. Ook spelen het toezicht houden op en handhaving van de verschillende wetten rondom het gebruik van tabak een belangrijke rol.

Tabakspreventie kan niet alleen op het individu gericht zijn. Het meest succesvol zijn strategieën die vooral de omgeving van de gebruiker beïnvloeden. Vaak wordt gekozen voor een omgevingsgerichte aanpak waarbij de genoemde pijlers in een bepaalde setting (bijvoorbeeld school, sportkantine, evenement, openbare ruimte) in samenhang worden ingezet.

Naast het inzetten op de pijlers is het van belang om adequaat te reageren op problemen bij tabaksgebruikers. Het is belangrijk deze problemen tijdig te herkennen en aansluitend de juiste advisering en ondersteuning te bieden. Dit kan voorkomen dat zwaardere vormen van zorg nodig zijn.

Interventies

Rijswijk voert verschillende interventies uit op het gebied van tabakspreventie. Zo geven het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en Kraamzorg voorlichting. Zij spreken over de gevolgen van het meeroken. Ook is er een online lespakket van het Trimbos instituut4 beschikbaar voor scholen om met het onderwerp roken en meeroken aan de slag te gaan.

Om de effecten van de inspanningen te vergroten is het aan te bevelen om de integrale aanpak tabakspreventie als prominenter thema in de Nota Volksgezondheid op te nemen. Dat is in lijn met de prioriteit die landelijk aan dit onderwerp wordt gegeven.

Advies verdere inzet

Een belangrijke nationaal speerpunt is de beweging op weg naar een rookvrije generatie. In Rijswijk hebben enkele organisaties, zoals sportverenigingen en een kinderboerderij, zich al aangesloten bij de Rookvrije Generatie5. Het is wenselijk om dit speerpunt verder te integreren in het lokale beleid.

Een generatie kinderen die opgroeit zonder de schadelijke gevolgen van (mee)roken en vrij van de verleiding om te gaan roken. Rookvrij opgroeien betekent dat een nieuwe generatie nergens meer geconfronteerd wordt met sigaretten en in méér vrijheid kan kiezen voor een rookvrije toekomst. Dat begint bij de eerste omgeving van het kind: de baarmoeder. Het is belangrijk dat het kind daarin rookvrij kan groeien. Huisartsen en verloskundigen begeleiden vrouwen bij een rookvrije zwangerschap.

Na de geboorte is een rookvrije thuisomgeving belangrijk. Het Centrum Jeugd en Gezin coacht jonge ouders hierbij. Later volgen rookvrije omgevingen als de speeltuin, de school en de sportvereniging.

Het is goed als een gemeente zelf het goede voorbeeld geeft door de eigen gebouwen helemaal rookvrij te maken: geen inpandige rookruimtes meer en niet roken bij de ingang van het gebouw.

Integraal gemeentelijk tabaksbeleid beschrijft de:

  • Lokale probleemanalyse
  • Beleidsfocus en doelen
  • De pijlers:
    • Voorlichting en educatie
    • Advies en ondersteuning
    • Fysieke en sociale omgeving
    • Regelgeving, toezicht en handhaving

Referenties

  1. Tabak, alcohol en drugs
  2. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (2018), Van verschil naar potentieel - www.wrr.nl/publicaties/policy-briefs/2018/08/27/van-verschil-naar-potentieel.-een-realistisch-perspectief-op-de-sociaaleconomische-gezondheidsverschillen
  3. Volksgezondheid en Zorg. Roken en Gezondheid - www.volksgezondheidenzorg.info/kaart/rokers-2016-0
  4. De gezonde school en genotsmiddelen - www.dgsg.nl
  5. rookvrijegeneratie.nl
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties