Gezondheidsmonitor
9 Leefomgeving.svg

Een gezonde leefomgeving is een omgeving, buiten en binnen, die als prettig wordt ervaren, bijdraagt aan de ervaren gezondheid en uitnodigt tot gezond gedrag. De missie van Midden-Delfland is om het groene landschap met de stedelijke omgeving te verbinden en om samen met de inwoners en partners aan een betere kwaliteit van leven te werken. 

Ruim acht op de tien inwoners (82%) van Midden-Delfland (19 jaar en ouder) ervaart de eigen gezondheid als (zeer) goed1. Van de jongeren in Midden-Delfland (12 tot en met 18 jaar) ervaart 94% de eigen gezondheid als (zeer) goed2

Bijna de helft van de inwoners van Midden-Delfland van 19 jaar en ouder (48%) kampt echter met (ernstig) overgewicht2. Gezond eten en drinken, voldoende bewegen en slapen leveren een positieve bijdrage aan een gezond gewicht. Mensen met een gezond gewicht en een gezonde leefstijl lopen minder gezondheidsrisico’s en kunnen langer zelfstandig participeren.

Het bewaken en bevorderen van de kwaliteit van de leefomgeving is een belangrijk goed voor Midden-Delfland, de enige Cittaslow gemeente in Nederland. Een gezond milieu, het versterken van de landschappelijke kwaliteiten en een goede infrastructuur staan hoog op de agenda. Midden-Delfland koestert het cultuurhistorisch erfgoed, de plaatselijke tradities en het aanbieden en promoten van streekproducten3.

Groene leefomgeving

Een groot deel van het openbare leven speelt zich af in de buitenruimte. Mensen ontmoeten elkaar op straat, op pleinen en in parken. Een aantrekkelijke buitenruimte is belangrijk voor de inwoners van Midden-Delfland. Het is een plek waar je graag bent en die uitnodigt om vaker terug te komen. Het stimuleert ontmoeting en motiveert mensen om er te spelen, te sporten of te ontspannen. Maar de buitenruimte gaat ook over een groene gemeente, die bestendig is tegen klimaatverandering, zoals hittestress en overvloedige regenval.

Daarnaast bevordert groen de gezondheid van de inwoners. Groen vermindert stress, dempt het hitte-eilandeffect en biedt recreatiemogelijkheden. Mensen oordelen vaker positief over hun gezondheid naarmate zij in een groenere omgeving wonen4. In Midden-Delfland vindt 6% van de inwoners groen belangrijk en tegelijk dat er onvoldoende groen is in de buurt5.

- Van de jongeren in Midden-Delfland voldoet 85% niet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen6,7 (NNGB). Voor Haaglanden is dit 87%3.
- Vier op de tien (41%) jongeren (12 tot en met 18 jaar) uit Midden-Delfland eet dagelijks groente. In de regio Haaglanden eet de helft van de jongeren dagelijks groente. Verder eet 34% dagelijks fruit. In Haaglanden is dit 36%3. Zie de Gezondheidsmonitor 2018.

Focus op de eerste 1000 dagen

De eerste duizend dagen (van conceptie tot de tweede verjaardag) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. Dit begint bij een gezonde leefstijl, waaronder voeding en beweging, ter voorbereiding op een eventuele zwangerschap. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl is het belangrijk om de focus te leggen op die eerste duizend dagen en de ouders hierin te ondersteunen. Samenwerking met geboortezorg en consultatiebureaus van het Centrum voor Jeugd en Gezin is hierbij noodzakelijk.

Streven gezond is de norm

Om gezond gewicht te bevorderen is het van belang dat een gezonde leefstijl normaal is op plekken waar kinderen en ouders veel komen. Dit kan worden bereikt door in samenwerking met partijen en organisaties in de directe woon- en leefomgeving eenduidig dezelfde boodschap ten aanzien van een gezonde leefstijl uit te dragen. Het gaat bijvoorbeeld om:

  • School en kinderopvang
  • Sportclubs en verenigingen
  • Buurthuizen
  • Centra voor jeugd en gezin
  • Gezondheidscentra

Gezonde keuze is de makkelijkste keuze

Voor mensen die weinig te besteden hebben, stress ervaren en gebrekkige gezondheidsvaardigheden8 hebben is het niet eenvoudig om gezonde keuzes te maken. De omgeving kan gezond gedrag stimuleren door de gezonde keuze de makkelijkste keuze te laten zijn. Bijvoorbeeld door een gezond (en betaalbaar) aanbod van eten en drinken beschikbaar te stellen in sport-, werk- en schoolkantines en op plekken waar mensen recreëren en door het verkleinen van het snackfood-aanbod in de gemeente. Ook een omgeving die uitnodigt om te bewegen, helpt mensen de gezonde keuze te maken.

Aanpak op maat

Om gezond te leven is het belangrijk dat mensen weten wat hiervoor nodig is ten aanzien van voeding, beweging en slapen. En dat ze de vaardigheden hebben om dit te kunnen toepassen. Het is belangrijk om daarbij gericht in te zetten op een aantal specifieke groepen:

  • Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage opleiding. Om deze mensen goed te kunnen bereiken, is het van belang om met de aanpak in te zetten op laaggeletterden en mensen met minder gezondheidsvaardigheden.
  • Niet goed kunnen rondkomen is van grote invloed op de leefstijl. Mensen met een lager inkomen hebben vaker gezondheidsproblemen zoals overgewicht. Een aanpak zou daarom rekening moeten houden met wat schaarste betekent voor eigen regie.

Integrale samenwerking

Het recente advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur 'De stad als gezonde habitat' (2018) betoogt dat de meeste gezondheidswinst te behalen is door een combinatie van gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering. De Omgevingswet (2021) zal hiervoor een mooie basis bieden, doordat gezondheid in het fysieke domein wordt verankerd. De komende jaren zal dit dan ook vertaald moeten worden naar bijvoorbeeld regionale en lokale Omgevingsvisies en Omgevingsplannen.

Gerelateerde beleidsterreinen

  • Cittaslow
  • Omgevingswet
  • Ruimtelijke ordening (kernen)
  • Participatie

Advies verdere inzet

Het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 'Duurzaam vooruit!' van Midden-Delfland heeft aandacht voor een groene omgeving en kwaliteit van leven. Hiermee toont de gemeente haar ambities om het kenmerkende groene karakter van de gemeente te behouden en zich in te zetten voor de gezondheid van haar inwoners. Voor de aanpak zijn landelijke en wetenschappelijk gevalideerde interventies beschikbaar. GGD Haaglanden kan hierbij adviseren en ondersteunen.

Daarnaast is op scholen in Midden-Delfland aandacht voor een gezonde leefstijl, waarbij een integrale werkwijze wordt nagestreefd. Eén school is reeds gecertificeerd als Eco-school9. Ook zijn scholen actief bezig met de Gezonde School-aanpak10 of werken volgens de KiVa-methode11. Om de lat hoger te leggen en het lichaamsgewicht van haar inwoners omlaag te brengen, is het belangrijk dat Midden-Delfland haar preventieve activiteiten voortzet. Een integrale en planmatige aanpak zoals de Gezonde School kan hierbij helpen.

Referenties

  1. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  2. Jongerenenquête 2016, GGD Haaglanden
  3. www.middendelfland.nl/over-midden-delfland/cittaslow_42852
  4. www.rivm.nl/publicaties/klimaatverandering-in-stedelijk-gebied-groen-en-waterberging-in-relatie-tot-bodem
  5. Gezondheidsenquête Haaglanden 2016, Leefomgeving en gezondheid
  6. www.sportzorg.nl/bibliotheek/nederlandse-norm-gezond-bewegen-nngb
  7. De Commissie Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad kwam in augustus 2017 met een nieuwe beweegrichtlijn. Volgens de nieuwe beweegrichtlijnen zouden volwassenen wekelijks ten minste 2,5 uur matig intensief moeten bewegen en kinderen dagelijks minstens een uur. De cijfers die hier worden beschreven hebben betrekking op de NNGB, Fitnorm en Combinorm, aangezien ten tijde van het uitvoeren van de Gezondheidsenquête 2016 er over deze nieuwe beweegrichtlijn nog niet gepubliceerd was.
  8. Mensen met weinig gezondheidsvaardigheden hebben moeite om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen.
  9. www.eco-schools.nl 
  10. www.gezondeschool.nl
  11. www.kivaschool.nl 
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties