Gezondheidsmonitor
4 Lichamelijke gezondheid.svg

Deze tekst beschrijft het totaal aantal meldingen van meldingsplichtige infectieziekten in Leidschendam-Voorburg in de periode 2015-2019. Informatie over enkele specifieke infectieziekten en over meldingen vanuit instellingen en instanties worden op Haaglanden-niveau gepresenteerd voor de periode 2015-2019. De gegevens zijn afkomstig van de afdeling Infectieziektebestrijding van GGD Haaglanden.2,3 De landelijke gegevens zijn afkomstig van het RIVM.4 De landelijke gegevens van 2019 zijn nog niet bekend en zijn daarom nog niet opgenomen.

Meldingsplichtige infectieziekten (alle leeftijden)

Jaarlijks bijna 30 tot ruim 40 meldingen van infectieziekten in Leidschendam-Voorburg

Het aantal meldingen van meldingsplichtige infectieziekten in Leidschendam-Voorburg varieerde in de periode 2015-2019 tussen de 29 en 43. In Zuid-Holland West was er tussen 2015 en 2018 een afname te zien van het aantal meldingen (figuur 1). In Leidschendam-Voorburg was in deze periode een lichte toename te zien, maar in 2019 is het aantal meldingen in tegenstelling tot de meeste andere gemeenten in Haaglanden weer licht gedaald.3

Figuur 1. Aantal gemelde gevallen van meldingsplichtige infectieziekten, naar jaar van melding. Leidschendam-Voorburg, Zuid-Holland West en Haaglanden, 2015-2019.
LV Meldingsplichtige Infectieziekten F1

Kinkhoest en hepatitis B meest gemelde infectieziekten in Haaglanden

Tabel 1 laat het aantal meldingen zien van infectieziekten die in Haaglanden in de jaren 2015-2019 minimaal 20 keer in één jaar zijn gemeld bij de GGD.3,4 Kinkhoest en hepatitis B werden het meest gemeld.

Kinkhoest is de ziekte die verreweg het meest wordt gemeld. Vanaf de tweede helft van 2018 is er een stijging te zien van het aantal kinkhoestmeldingen, die zich in 2019 heeft doorgezet. Hierdoor is het aantal meldingen (2019: 400) terug op het niveau van het jaar 2015. Landelijk is er een dalende trend te zien in de periode 2015-2018. Kinkhoest is een infectie van de luchtwegen die met name bij nog niet gevaccineerde zuigelingen een ernstig beloop kan hebben.

Hepatitis B (acuut en chronisch) is na kinkhoest de meest gemelde infectieziekte met 135 meldingen in 2019. In 2017 was het aantal meldingen hoger dan in de andere jaren. In 2019 is er vergeleken met 2018 een geringe stijging te zien in het aantal meldingen. Hepatitis B veroorzaakt een acute leverinfectie die bij een deel van de patiënten overgaat in een chronische infectie met kans op ernstige leverschade. Vaccinatie is mogelijk. 

Tabel 1. Aantal gemelde gevallen van meldingsplichtige infectieziekten in Haaglanden en Nederland, naar infectieziekte. Haaglanden en Nederland, 2015-2019.
LV Meldingsplichtige Infectieziekten T1

Van de overige infectieziekten zijn in Haaglanden veel minder meldingen geweest, bij een aantal is er sprake van een verheffing in één van de jaren.
Zo was er in 2015, 2017 en 2018 een hoger aantal meldingen van shigellose, een ernstige darminfectie met koorts, buikkrampen en diarree en die meestal na een reis naar het buitenland optreedt. In 2015 was de toename mede te danken aan enkele situaties met meerdere besmette personen binnen een reisgezelschap. In 2017 was de toename onder andere toe te schrijven aan een zeer grote uitbraak met circa 150 personen met maag-darmklachten waarvan een klein deel werd gemeld. De verspreiding vond zeer waarschijnlijk plaats via een studentenvereniging. Voor de toename in 2018 is geen duidelijk verklaring. Landelijk werd ook een toename gezien. In 2019 is het aantal meldingen van shigellose gelijk gebleven.

Hepatitis C is sinds januari 2019 meldingsplichtig. Hepatitis C geeft een ontsteking van de lever die ontstaat door besmetting met het hepatitis C-virus. Mensen kunnen ongemerkt besmet zijn en pas na jaren klachten krijgen. Het hepatitis C-virus wordt vooral overgedragen via besmet bloed. Het hepatitis C-virus veroorzaakt in eerste instantie een (meestal ongemerkte) acute infectie. Deze gaat bij 80% van patiënten over in een chronische infectie. Omdat chronische hepatitis C in de loop van vele jaren de lever kan aantasten, is behandeling noodzakelijk. Chronische hepatitis C is tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen zijn de laatste jaren sterk verbeterd, met meer kans op genezing en minder bijwerkingen. Door op tijd te behandelen, kan verdere verspreiding van het virus worden voorkomen. Een persoon die hepatitis C heeft doorgemaakt, heeft geen bescherming opgebouwd tegen een nieuwe besmetting door dit virus. Tevens bestaat er geen vaccin om zich tegen de ziekte te beschermen.
Legionellose kan leiden tot een ernstige longontsteking (‘veteranenziekte’); de bacterie komt in het algemeen voor in waterige milieus en vochtige bodems zoals douches, koeltorens, whirlpools, enzovoorts. De ziekte komt regelmatig voor met gemiddeld 20-30 meldingen per jaar in Haaglanden. In 2017 en 2018 was er bij GGD Haaglanden, maar ook in de rest van Nederland, een verhoogd aantal meldingen van legionellose. Er zijn geen aanwijzingen dat er sprake is van een gemeenschap­pelijke bron. In 2019 is het aantal meldingen weer licht gedaald in de regio Haaglanden.

Malaria loopt men op in de (sub)tropen, vaak in Afrika. De ziekte wordt door besmette muggen overgebracht. Veel van de gemelde patiënten hebben géén geneesmiddelen tegen malaria ingenomen. Het aantal meldingen van malaria is in 2019 licht gedaald.

Ook hepatitis A (‘besmettelijke geelzucht’) wordt vaak opgelopen tijdens een verblijf in een (sub)tropisch gebied; het komt vooral voor bij kinderen. Het virus wordt uitgescheiden in de ontlasting en kan in voedsel en drinken komen als na toiletbezoek en voor het eten de handen niet (goed) gewassen worden. In 2016 en 2017 was er een uitbraak gaande bij mannen die seks hebben met mannen (MSM). Door de verspreiding van hepatitis A via besmet water of voedsel of via sanitaire voorzieningen is de verwachting dat aan MSM-gerelateerde hepatitis A-virussen vaker buiten de groep MSM gevonden gaan worden. In 2018 en 2019 is het aantal meldingen van mannen met homoseksuele mannen lager dan ten tijde van de uitbraak.5

Vanaf 2016 en 2017 was er in Haaglanden en landelijk sprake van een stijging in het aantal meldingen van meningokokkose. Deze ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie die in de bloedbaan of het zenuwstelsel kan leiden tot bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking. De ziekte kent verschillende typen. De toename van meningokokkose die landelijk en in Haaglanden sinds 2016 werd gezien betreft met name gevallen met type W. Daarom is de vaccinatie van kinderen van 14 maanden tegen de meningokokken C sinds mei 2018 vervangen door de ACWY vaccinatie. Daarnaast worden vanaf oktober 2018 ook 14-jarigen gevaccineerd voor deze typen. In 2019 vond een inhaalcampagne plaats voor jongeren die geboren zijn in 2001, 2002, 2003, 2005 en de rest van 2004. Het aantal gemelde gevallen van meningokokkose is in 2019 niet toegenomen. Bij deze meldingen blijkt een kleiner aandeel van het type W, vergeleken met de twee voorafgaande jaren. Dit is in lijn met de landelijke daling van meningokokken W in 2019.

Carbapenemaseproducerende Enterobacteriaceae (CPE) is vanaf 1 juli 2019 meldingsplichtig. CPE behoren tot de groep bijzondere resistente micro-organismen. Deze bacteriën zijn zeer resistent tegen antibiotica en infecties met CPE zijn daardoor moeilijk te behandelen. Op dit moment komt CPE nog weinig voor in Nederland, maar in landen om ons heen is sprake van een toename. Het is van belang om CPE snel op te sporen en verspreiding te voorkomen.

Bof wordt gekenmerkt door een ontsteking van de speekselklier bij het oor en kan leiden tot blijvende doofheid en heel soms tot onvruchtbaarheid bij jongens. Bof komt in het algemeen niet vaak voor maar in 2015 was er in Haaglanden een toename van het aantal bofmeldingen, vooral onder jongeren van 17-27 jaar; de meesten waren in hun jeugd gevaccineerd.

Mazelen is een zeer besmettelijke vlekjesziekte. Complicaties zijn middenoorontsteking en longontsteking. In 2013 en begin 2014 was er landelijk een grote mazelenepidemie, in Den Haag volgde in 2014 een uitbraak van een ander type mazelen met 43 meldingen in de regio. Buiten de uitbraken komt mazelen maar zelden voor.

Infectieziekten Haaglanden gemeld door instellingen en instanties (alle leeftijden)

Gemiddeld per jaar ruim 200 meldingen van infectieziekten door instellingen en instanties

Tabel 2 laat de aantallen meldingen van infectieziekten zien die door instellingen en instanties op grond van artikel 26 van de Wet op de Publieke Gezondheid zijn gedaan.3

Tabel 2. Aantal door instellingen en instanties gemelde gevallen van infectieziekten in Haaglanden, naar infectieziekte. Haaglanden, 2015-2019.
LV Meldingsplichtige Infectieziekten T2

In 2019 is het totaal aantal meldingen uit instellingen (op basis van artikel 26 van de Wet publieke gezondheid) gelijk gebleven (2019: 237; 2018: 238). Meer dan de helft van de meldingen komt in 2019 vanuit de kinderopvang (142) en betreft huiduitslag/exanthemen, zoals hand-, voet- en mondziekte, waterpokken en de vijfde ziekte. Zorginstellingen melden met name uitbraken van maagdarminfecties, waaronder de NORO-uitbraken, en luchtweginfecties.

Van alle meldingen in 2019 komt meer de helft van de kinderopvang (60%), een kwart van zorginstellingen (24%) en 14% van onderwijsinstellingen.

  1. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Wat betekent de meldingsplicht? [Online]. (bezocht op 28 mrt 2019); Beschikbaar op URL: https://www.rivm.nl/Onderwerpen/M/Meldingsplicht_infectieziekten/Wat_betekent_de_meldingsplicht
  2. GGD Haaglanden, afdeling Infectieziektebestrijding. Klik hier voor meer informatie over deze afdeling: https://www.ggdhaaglanden.nl/over/organisatie/infectiebestrijding-en-hygiene/infectieziektebestrijding-ggd-haaglanden.htm
  3. Aangiften infectieziekten (regio Haaglanden 2015-2019). Epidemiologisch Bulletin, 2016; 51 (1): 40-42; Epidemiologisch Bulletin, 2017; 52 (1): 28-30; Epidemiologisch Bulletin, 2018; 53 (1): 31-34; Epidemiologisch Bulletin, 2019; 54 (1&2): 62-65; Epidemiologisch Bulletin, 2020; 55 (1): 30-31.
  4. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Jaarlijkse meldingen per infectieziekte. [Online]. (bezocht op 28 mrt 2019); Beschikbaar op URL: https://www.rivm.nl/meldingsplicht-infectieziekten/overzicht-meldingen
  5. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Uitbraak hepatitis A onder homomannen. [Online]. (bezocht op 4 sept 2020); Beschikbaar op URL: https://www.rivm.nl/hepatitis-a/uitbraak-hepatitis-a-onder-homomannen
Deel dit artikel
Print dit artikel
Abonneer je op de RSS feed
Download meerdere kernboodschappen en publicaties