Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Den Haag wil dat haar inwoners vitaal oud worden. Dat zij fit en gezond zijn en blijven. Wie op jonge leeftijd gezond is en een gezond gewicht heeft, zal op latere leeftijd ook minder gezondheidsproblemen hebben. Den Haag zet hier al meer dan tien jaar op in met de Haagse Aanpak Gezond Gewicht (HAGG). De ambitie van HAGG is dat een gezonde leefstijl gewoon is voor alle Haagse kinderen en jongeren. Gezond eten en drinken en voldoende bewegen en slapen leveren een positieve bijdrage aan het bereiken en behouden van een gezond gewicht.

De afgelopen jaren is het percentage overgewicht van de jeugd gestabiliseerd. De komende jaren zijn investeringen noodzakelijk om het percentage overgewicht en obesitas echt omlaag te brengen1. Mensen met een gezond gewicht en gezonde leefstijl lopen immers minder gezondheidsrisico’s en kunnen langer zelfstandig participeren.

Cijfers over dit onderwerp
- Van de inwoners van Den Haag van 19 jaar en ouder kampt 49% met overgewicht waarvan 14% obesitas (BMI van 30 of hoger is ernstig overgewicht of (obesitas).
- Het percentage inwoners met overgewicht ligt hoger in wijken met achterstand dan in wijken zonder achterstand.
- Bij 2- tot 3-jarigen komt in Den Haag overgewicht voor bij één op de acht kinderen.
- Ruim een derde van de jongens en vier op de tien meisjes van Hindoestaanse afkomst hebben overgewicht (inclusief obesitas).

Zie De gezondheidsmonitor 2018

Focus op de eerste 1000 dagen

De eerste 1000 dagen (van conceptie tot de tweede verjaardag) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gewicht is het daarom van belang om de focus te leggen op die eerste 1000 dagen en de ouders hierin te ondersteunen. Samenwerking met de professionals binnen geboortezorg en consultatiebureaus van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is hierbij noodzakelijk. Het bestaande netwerk perinatale gezondheid kan hierbij een belangrijke bijdrage leveren.

Streven gezond is de norm

Om gezond gewicht te bevorderen is het van belang dat een gezonde leefstijl normaal is op plekken waar kinderen en ouders veel komen. Dit kan worden bereikt door in samenwerking met partijen en organisaties in de directe woon- en leefomgeving eenduidig dezelfde boodschap ten aanzien van een gezonde leefstijl uit te dragen. Het gaat bijvoorbeeld om:

  • School en kinderopvang
  • Sportclubs en verenigingen
  • Buurthuizen
  • Centra voor jeugd en gezin
  • Gezondheidscentra

Gezonde keuze is de makkelijkste keuze

Voor mensen die weinig te besteden hebben, stress ervaren en gebrekkige gezondheidsvaardigheden hebben, is het niet eenvoudig om de gezonde keuze te maken. Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen.

De omgeving kan gezond gedrag stimuleren door de gezonde keuze de makkelijkste keuze te laten zijn. Dit kan bijvoorbeeld door een gezond (en betaalbaar) aanbod van eten en drinken beschikbaar te stellen in sport-, werk- en schoolkantines en op plekken waar mensen recreëren en het verkleinen van het fastfood-aanbod in de stad. Ook een omgeving die uitnodigt om te bewegen, helpt mensen de gezonde keuze te maken.

Fysieke omgeving nodigt uit tot beweging

Door adequate inrichting van de fysieke omgeving kan bewegen heel laagdrempelig zijn en eenvoudig te integreren in het dagelijkse leven. Denk aan:

  • Veilige fietspaden en voldoende fietsenstallingen waardoor inwoners sneller de fiets pakken.
  • Een groene omgeving om te wandelen, die ook toegankelijk is voor ouderen en mindervaliden, zonder kans op vallen.
  • Een omgeving die kinderen uitnodigt om te bewegen, bijvoorbeeld beweegvriendelijke schoolpleinen en veilige speelplekken.

Aanpak op maat

Om gezond te leven is het belangrijk dat mensen weten wat hiervoor nodig is en dat ze ook de vaardigheden hebben om dit te kunnen toepassen. Bij het bevorderen van gezond gewicht is het in Den Haag belangrijk om daarbij gericht in te zetten op een aantal specifieke groepen.

  • Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage opleiding2. Om deze mensen goed te kunnen bereiken, is het van belang om met de aanpak in te zetten op laaggeletterden en mensen met en minder gezondheidsvaardigheden.
  • Niet goed kunnen rondkomen is van grote invloed op de leefstijl. Mensen met een lager inkomen hebben vaker gezondheidsproblemen, inclusief overgewicht3. Een aanpak zou daarom rekening moeten houden met wat schaarste betekent voor eigen regie.
  • Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond hebben vaak een minder gezonde leefstijl4,5. Zo is bekend dat de Hindoestaanse doelgroep extra aandacht vraagt en een specifieke aanpak nodig heeft als het gaat om preventie van overgewicht en obesitas6. De aanpak moet afgestemd worden op de specifieke behoeften, mogelijkheden en culturele gewoonten van deze groepen.

Integrale samenwerking

Om de gezonde leefstijl de norm te laten zijn is het van belang dat de verschillende beleidsterreinen bijdragen vanuit hun eigen domein (health in all policies).

Naast de overheid kunnen private partijen veel bereiken in het gezonder maken van de omgeving. Door middel van publiek-private samenwerking kan de gemeente private partijen stimuleren en faciliteren om hier hun rol in te pakken.

Sluitende keten

Naast het voorkómen van overgewicht bij jongeren van 0 - 18 jaar, is het belangrijk dat er goede en tijdige signalering van overgewicht en obesitas is en dat er voldoende passende ondersteuning en zorg ingezet kan worden. Hierbij is van belang dat er eerst aandacht is voor belemmerende gezinsbrede vraagstukken, zodat er ruimte ontstaat om het individuele kind en zijn ouder(s) te helpen om een gezonde leefstijl aan te leren.

Gerelateerde beleidsterreinen

  • Onderwijs, Cultuur en Welzijn (beleidsafdelingen Jeugd, Sport en Onderwijs)
  • Sociale Zaken en Werkgelegenheid (beleidsafdelingen Integratie en Armoedebeleid)
  • Dienst Stedelijke Ontwikkeling
  • Dienst Stadsbeheer

Advies verdere inzet

Collectieve preventie is een belangrijke taak van de gemeente. Hier volgt een aantal mogelijkheden voor Den Haag om te investeren in gezond gewicht.

Met het programma Haagse Aanpak Gezond Gewicht (HAGG), dat gebruik maakt van onderdelen van programma Gezonde School, is een basis gelegd om gezonde leefstijl de norm te laten zijn in de omgeving van kinderen. Belangrijk is dat dit programma continuïteit krijgt en zo mogelijk geïntensiveerd te wordt.

Voorbeelden om in Den Haag de lat hoger te leggen, zijn:

  • Gezonde Kinderopvang7
  • Gezonde School8
  • Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) methodiek9

Aanvullend op het programma HAGG zou voor jongeren van 0 -18 jaar en mensen met overgewicht en obesitas een sluitende keten van preventie en zorg georganiseerd moeten worden. Stappen daartoe worden al vanuit de HAGG gezet. Het landelijke ketenmodel Overgewicht en Obesitas bij kinderen10 is in ontwikkeling.

Aansluitend daarop kan de gemeente in gesprek gaan met gezondheidscentra over hoe de leefstijlcoach voor volwassenen kan worden ingezet11. Vanaf 2019 kunnen effectieve vormen van de gecombineerde leefstijl interventie (GLI) worden vergoed vanuit de basisverzekering.

Referentie

  1. Haagse aanpak gezond gewicht (HAGG) - White paper, 2017, p6, GGD Haaglanden
  2. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/den-haag/themas/leefstijl/lichaamsgewicht
  3. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/den-haag/themas/leefstijl/lichaamsgewicht
  4. Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/den-haag/themas/leefstijl/lichaamsbeweging
  5. Gezondheidsmonitor 2018 GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/den-haag/themas/leefstijl/voeding
  6. Maartje Keetman, Irene van der Meer, Jeroen de Wilde. Percentage overgewicht Haagse jeugd 2007-2015. Epidemiologisch Bulletin, 2016, nr. 4, p. 7, GGD Haaglanden en Gezondheidsmonitor 2018, GGD Haaglanden
  7. www.gezondekinderopvang.nl/gezonde-kinderopvang
  8. www.gezondeschool.nl
  9. jongerenopgezondgewicht.nl
  10. www.c4o-proeftuinen.nl/over-proeftuinen/model-ketenaanpak
  11. www.nza.nl/actueel/nieuws/2018/06/01/nza-maakt-vergoeding-preventie-mogelijk

 

 

 

 

Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties