Gezondheidsmonitor
5 Psychische gezondheid.svg

Ieder kind heeft recht op een gelijke en gezonde start. Delft zet daarvoor een integrale benadering gericht op het hele gezin in. Daarbij gaat ze uit van de kracht van kinderen en jongeren. Hierbij is het belangrijk dat de wijk en scholen een gezonde en veilige leefomgeving zijn waarin kinderen en jongeren zich goed kunnen ontwikkelen1.

Delft gaat uit van het concept positieve gezondheid van Machteld Huber2 en laat zich inspireren door de Zweedse methode met 10 beschermingsfactoren3. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) stelde een top tien van beschermingsfactoren op4.

De gemeente streeft ernaar dat kinderen en jongeren in Delft een gezonde leefstijl hebben en zich sociaal en psychisch in balans voelen. Een duurzame aanpak in het bevorderen van sociaal en psychisch welbevinden, voorkomen van pesten, het vergroten van weerbaarheid voor stress en depressie en het tegengaan van eenzaamheid hoort daarbij.

Meer cijfers over dit onderwerp
- In Delft is 8% van de jongeren (12 tot en met 18 jaar) in de afgelopen drie maanden gepest op school. In totaal heeft 5% van de jongeren zelf gepest. In Haaglanden is dit vergelijkbaar (9% en 5%).
- Van de jongeren is 3% is online gepest (cyberpesten) en 2% van de jongeren heeft zelf online gepest. In Haaglanden zijn de percentages respectievelijk 3% en 1%.
Zie de Gezondheidsmonitor

- Van de jongeren in Delft voelt 42% zich matig tot zeer ernstig eenzaam, in Haaglanden is dit 44%5.
Zie de Gezondheidsmonitor.

Om gezond en veilig op te groeien hebben kinderen en jongeren een thuisbasis nodig van waaruit ze zich kunnen ontwikkelen. Soms is die thuisbasis door omstandigheden kwetsbaar. Denk bijvoorbeeld aan kinderen die opgroeien in een eenoudergezin, waarbij in Delft bij 20% van de eenoudergezinnen een kind van vijf jaar of jonger woont6. Of kinderen waarvan één van de ouders ziek en/of verslaafd is, waar 11% van de jongeren van 12 tot en met 18 jaar in Delft mee te maken heeft7. Ook kan het zijn dat er in het gezin moeite is met rondkomen. Een kwart van de inwoners in Delft (24%) heeft enige of grote moeite met rondkomen8.

De Gezonde School

Kinderen en jongeren die zich meer verbonden voelen met school en over betere sociale en emotionele vaardigheden beschikken halen betere cijfers op school. Om het welbevinden van kinderen te vergroten kunnen programma’s worden ingezet die zich richten op het voorkomen en het verkleinen van risicofactoren. De Gezonde School-aanpak is een programma dat scholen vraaggericht, planmatig, structureel en effectief ondersteunt op bijvoorbeeld het thema Welbevinden op School.

Pesten

Pestgedrag is de afgelopen tien jaar geleidelijk aan afgenomen. Dit is ook in Delft en regio Haaglanden waar te nemen9. Door pestgedrag lopen kinderen risico vertrouwen te verliezen. Kinderen die langdurig worden gepest, lopen grote kans op lichamelijke klachten en emotionele of depressieve problemen10.

Stress

Kinderen en jongeren kunnen last hebben van te veel stress: het niet aan kunnen van (prestatie)druk op school, de sportclub en/of oorzaken van stress in de thuissituatie. Dit kan leiden tot oververmoeidheid, slecht slapen, buikpijn, hyperventileren en zelfs depressies. Naar de omvang van stress bij kinderen en jongeren vindt onderzoek plaats11.

Eenzaamheid

Eenzaamheid is een persoonlijke, subjectieve ervaring waarin bestaande relaties worden afgewogen tegen de eigen wensen of verwachtingen ten aanzien van relaties12. Vaak is er een onderliggend kernprobleem. Er zijn grofweg twee groepen:

  • 'sociaal onhandigen' die vaardigheden missen om kwalitatief goede vriendschappen te sluiten
  • 'doemdenkers' waarvan eenzaamheid het gevolg kan zijn van een 'zwarte bril' waardoor de kwaliteit van relaties wordt onderschat.

Depressie

Een depressie houdt in dat er gedurende een langere periode een abnormale somberheid bestaat en/of een abnormale lusteloosheid, verlies van interesse of een onvermogen om ergens van te genieten13 . Een depressie voor de puberteit is een voorspeller voor het ontstaan van gedragsproblemen, een verminderd psychosociaal functioneren en lagere prestaties op school14 . Eén op de vijf jongeren zegt emotionele problemen te hebben en 3% van de jongeren vanaf 13 jaar heeft in het afgelopen half jaar een depressie gehad.

Gerelateerde beleidsterreinen/domeinen

  • Sociaal Domein en Wonen
  • Ruimte en Verkeer
  • Sport

Advies verdere inzet

Om een positieve ontwikkeling van kinderen en jongeren te bevorderen zijn voorzieningen nodig. Denk aan:

  • Sport- en spelvoorzieningen: naast een gezonde leefstijl bieden sport en spel mogelijkheden om vrienden te maken. Dit draagt bij aan een positief zelfbeeld.
  • Jeugdhulpvoorzieningen: aan ieder kind of jongere die dit nodig heeft is het belangrijk passende en juiste zorg te bieden.
  • Aandacht voor kinderen en jongeren in gezinnen die leven onder de armoedegrens: het NJi geeft aan dat één op de acht opgroeiende kinderen in Nederland in een dergelijke situatie leeft15. Hoe langer een gezin geldgebrek heeft, hoe groter de kans op nadelige gevolgen voor het welbevinden en de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Denk hierbij aan sociale uitsluiting tot psychische problemen.

Delft zet al langer in op Gezonde School via het thema Welbevinden op School, door een gezonde leefstijl en een gunstig pedagogisch klimaat. Daarnaast wordt met Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) ingezet op een gezonde leefstijl met aandacht voor bewegen, sport en gezonde voeding. Het continueren van deze twee programma’s draagt bij aan integraal gezondheidsbeleid en uitvoering.

Referenties

  1. De toekomst in uitvoering, Coalitieakkoord Delft 2018-2022
  2. www.iph.nl
  3. 'School als Krachtbron, Jeugdpreventieaanpak gemeente Delft' - www.binnenlandsbestuur.nl/schoolalskrachtbron
  4. Top tien beschermende factoren voor een positieve ontwikkeling van jeugdigen, Nederlands Jeugdinstituut, 2018 - www.nji.nl/nl/Producten-en-diensten/Publicaties/NJi-Publicaties/Top-tien
  5. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
  6. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  7. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
  8. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  9. Gezondheid en leefstijl jongeren Delft 2016, GGD Haaglanden
  10. www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-onderwerp/Cijfers-per-onderwerp-Pesten
  11. NCJ adjunct-directeur Frans Pijpers - www.ncj.nl/actueel/nieuws/artikel/ncj-in-de-media-onderzoek-naar-stress-bij-kinderen
  12. Gezondheidsmonitor GGD Haaglanden gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/delft/themas/sociale-gezondheid/eenzaamheid
  13. www.depressie.nl/depressie
  14. Birmaher et al., 1996;Harrington, Fudge, Rutter, Pickles, & Hill, 1990; Weissman et al., 1999 www.ncj.nl/richtlijnen/alle-richtlijnen/richtlijn/?richtlijn=37&rlpag=1763
  15. Kalthoff, H. (2018) - Opgroeien en opvoeden in armoede. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut.
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties