Gezondheidsmonitor
7 Kwetsbaar.svg

Uit landelijke cijfers blijkt dat eenzaamheid bij ouderen een probleem is. De overheid wil eenzaamheid eerder signaleren en de trend van eenzaamheid onder ouderen doorbreken.

De gemeente Delft stelt zich als doel dat inwoners die eenzaamheid ervaren sociaal actiever worden en/of meer verbonden worden met hun omgeving.

Veel factoren kunnen leiden tot gevoelens van eenzaamheid. Een verandering in of het verlies van sociale contacten, activiteiten of werk spelen vaak een rol. Ook gezondheidsproblemen, kenmerken van de persoonlijkheid en verwachtingen van sociale contacten kunnen bijdragen aan eenzaamheid1. Er is een onderscheid in emotionele eenzaamheid (sterk gemis van een intieme relatie of emotionele band met een partner of vriend(in)) en sociale eenzaamheid (gemis van betekenisvolle relaties met een bredere groep mensen).

Het percentage ouderen in Delft dat zich matig tot zeer ernstig eenzaam voelt lijkt zich te stabiliseren. In Delft voelt een hoger percentage 85-plussers zich eenzaam in vergelijking met inwoners in de leeftijdscategorieën tussen 18 en 85 jaar2. Eenzaamheid en de veranderingen die optreden bij het ouder worden (zoals minder inkomen, minder lichamelijke gezondheid, verlies van partner of vrienden) kunnen stress en depressie veroorzaken.

Eenzaamheid vergroot mogelijk de kans op de ziekte van Alzheimer en het krijgen van hartaandoeningen. Daarnaast kan eenzaamheid leiden tot depressie en suïcide en verhoogt het de kans op overlijden3.

Cijfers over dit onderwerp
Bij ouderen (65 jaar en ouder) is het percentage inwoners in Delft dat zich matig tot zeer ernstig eenzaam voelt in 2016 (48%) hoger dan in 2004 (40%), maar vergelijkbaar met 2008 (45%) en 2012 (48%). In Nederland komt bij 63% van de 85-plussers eenzaamheid voor en bij 15% ernstige of zeer ernstige eenzaamheid4.

Zie de Gezondheidsmonitor

Maatwerk eenzaamheid ouderen

Met het programma 'Eén tegen eenzaamheid' wil de overheid eenzaamheid onder ouderen eerder signaleren en doorbreken. Maatschappelijke organisaties, gemeenten, bedrijven, ondernemers en de Rijksoverheid slaan hiervoor de handen ineen. Dit doen zij in landelijke en lokale coalities tegen eenzaamheid.

Dit landelijke actieprogramma ' is gericht op het voorkómen van eenzaamheid bij 75-plussers. Het programma heeft twee actielijnen:

  • het signaleren en bespreekbaar maken van eenzaamheid
  • het doorbreken en duurzaam aanpakken van eenzaamheid

Om eenzaamheid eerder te signaleren en bespreekbaar te maken voert het ministerie van VWS samen met de vele partners de volgende acties uit:

  • Een campagne om eenzaamheid bespreekbaar te maken en de samenleving te activeren om van betekenis te zijn.
  • Het begrip en bewustzijn over eenzaamheid in de samenleving vergroten.
  • Mogelijk maken dat iedere 75-plusser jaarlijks een bezoek aan huis krijgt.
  • De inrichting van meldpunten of digitale signaleringsnetwerken voor eenzaamheid bevorderen. Een voorbeeld van een digitaal signaleringsnetwerk is een seintje als iemand zijn of haar post niet meer opent.
  • Risicogebieden in kaart brengen. Zo zijn mensen met een verhoogd risico op eenzaamheid sneller en gemakkelijker te benaderen.
  • 24 uur per dag telefonisch en per chat een luisterend oor voor mensen die dat nodig hebben.
  • Bevorderen dat per gemeente een sociale kaart komt die de activiteiten in beeld brengen.
  • Een instrument ontwikkelen om de diagnose eenzaamheid te stellen. En daarmee de weg naar de juiste effectieve aanpak te vinden.

Gerelateerde beleidsterreinen

  • Sociaal domein
  • Wonen

Advies verdere inzet

Voor een aanpak van eenzaamheid wijzen wij ter inspiratie op de Handreiking lokale aanpak eenzaamheid5, Handreiking lokale aanpak eenzaamheid 2017, Coalitie Erbij6 'Eén tegen eenzaamheid' gericht op ouderen7 en het studierapport Kwetsbaar en Eenzaam8.

Er zijn veel voorbeelden van een programmatische aanpak en interventies die kunnen worden ingezet bij het bestrijden van eenzaamheid. Denk hierbij aan activiteiten die eenzaamheid tegengaan, maar ook aan interventies die het tegengaan van eenzaamheid als subdoel hebben.

Referenties

  1. Volksgezondheid en zorg - www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/oorzaken-en-gevolgen#node-risicofactoren-van-eenzaamheid
  2. Zie Tabel 2 gezondheidsmonitor.ggdhaaglanden.nl/gemeenten/delft/themas/sociale-gezondheid/eenzaamheid
  3. Volksgezondheid en zorg - www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/oorzaken-en-gevolgen#node-risicofactoren-van-eenzaamheid
  4. www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/samenvatting
  5. www.gezondin.nu/thema/sociale-omgeving/publicaties/160-handreiking-lokale-aanpak-eenzaamheid
  6. www.gezondin.nu/thema/sociale-omgeving/publicaties/160-handreiking-lokale-aanpak-eenzaamheid
  7. www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/eenzaamheid/nieuws/2018/03/20/minister-de-jonge-start-met-aanpak-eenzaamheid-onder-ouderen
  8. www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2018/Kwetsbaar_en_eenzaam
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties