Gezondheidsmonitor
8 Leefstijl.svg

Onder genotmiddelen verstaan we middelen zoals tabak, alcohol en drugs. Waar het gebruik van genotmiddelen veelal zorgt voor een aangename of stimulerende werking op korte termijn, heeft het gelijktijdig een negatief effect op de gezondheid.  Het is van belang dat Delft zich blijft inzetten op de preventie van roken, alcohol en drugs.

Roken

Roken is het direct inhaleren van tabaksrook. Meeroken is het inademen van tabaksrook uit de omgeving door niet-rokers (passief roken). Van de genotmiddelen veroorzaakt roken de grootste ziektelast in Nederland. Zo is roken verantwoordelijk voor een groot deel van de sterfgevallen aan longkanker en voor de ziektegevallen van COPD (chronische bronchitis en longemfyseem). Daarnaast verhoogt roken de kans op meerdere aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en diabetes. De negatieve gezondheidseffecten van roken gelden ook voor de meerokers. Het beschermen tegen het beginnen met roken, het aanmoedigen om te stoppen met roken en de ondersteuning daarbij, leveren gezondheidswinst op voor een grotere groep dan de rokers alleen.

Ook het roken van waterpijpen is schadelijk voor de gezondheid. Het duurt langer dan het roken van een sigaret. Je krijgt meer rook en schadelijke stoffen binnen.

In Delft rookt 19% van de inwoners van 19 jaar en ouder. Dit zijn zowel dagelijkse rokers als gelegenheidsrokers. Het percentage is vergelijkbaar met Zuid-Holland West, Haaglanden en Nederland. Het percentage rokers van 19 tot en met 64 jaar in Delft is in 2016 lager dan in 2005 (29%), 2009 (25%) en 2012 (27%)1.

Van de Delftse jongeren (12 tot en met 18 jaar) heeft 14% ooit gerookt, rookt 4% regelmatig (wekelijks) en rookt 3% dagelijks. Het percentage rokers onder jongeren neemt sterk toe met de leeftijd. In de afgelopen 4 weken heeft 3% van de jongeren waterpijp gerookt en heeft 21% ooit waterpijp gerookt. Dit percentage neemt toe met de leeftijd. Bij de 17- en 18-jarige jongeren is dit 35%. Van de jongeren wordt 12% thuis aan tabaksrook blootgesteld2.

Zie de Gezondheidsmonitor.

Alcohol

Het drinken van alcohol brengt verschillende gezondheidsrisico’s met zich mee. Vooral op jonge leeftijd is alcoholgebruik schadelijk. Jongeren zijn gevoeliger voor de risico’s van alcohol, omdat hun lichaam en brein nog in ontwikkeling zijn. Het lichaam en/of brein kan daarom niet alleen schade oplopen, maar ook in de ontwikkeling gestoord worden. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in gedragsproblemen of in een hogere gevoeligheid voor alcoholverslaving op latere leeftijd3. Het beschermen tegen alcoholgebruik op jonge leeftijd levert dus een groot potentieel aan gezondheidswinst.

55-plussers gaan over het algemeen met het ouder worden minder drinken. Het tegenovergestelde gebeurt echter bij 55-plussers die al overmatig drinken. Zij gaan met het ouder worden juist meer drinken. Aandacht voor de groep ouderen die overmatig drinkt is van belang.

- Het percentage zware drinkers (van 19 jaar en ouder) is in Delft 14%. Dit betekent wekelijks op minstens één dag minimaal zes glazen (mannen) of vier glazen (vrouwen) alcohol. Dit is hoger dan het percentage voor Haaglanden (9%).
- Het percentage overmatige drinkers is in Delft 18%. Dit betekent voor mannen meer dan 14 glazen per week en voor vrouwen meer dan 7 glazen per week. Dit percentage is vergelijkbaar met Haaglanden 17%.
- Het percentage overmatige drinkers in Delft van 19 tot en met 64 jaar is gedaald van 31% in 2005 naar 17% in 2016.
- Het percentage zware drinkers is in Haaglanden het hoogst bij de jongvolwassenen (19- tot en met 34-jarigen).
- Het percentage overmatige drinkers is in Haaglanden het hoogst bij de jongste groep ouderen (65- en 74-jarigen)4 .
- Bijna een kwart van de jongeren van 12 tot en met 18 jaar (23%) heeft in de afgelopen vier weken aan binge drinken gedaan. In Haaglanden was dit 17%. Dit betekent dat zij vijf of meer glazen dronken bij een gelegenheid5.

Zie de Gezondheidsmonitor.

Drugs

Drugs  zijn middelen die de hersenen prikkelen waardoor er geestelijke- en lichamelijke effecten optreden. Dit wordt ook wel de psycho-actieve werking genoemd. Drugsgebruik brengt verschillende (acute en lange termijn) gezondheidsrisico’s met zich mee, afhankelijk van het type drugs dat wordt gebruikt. Bij jongeren die veel uitgaan en vrienden hebben die drugs gebruiken wordt door relatief een groot deel drugs gebruikt6.

- In Delft heeft 16% van de inwoners (19-65 jaar) het afgelopen jaar cannabis gebruikt. Dat is hoger dan in Zuid-Holland West (8%) en Haaglanden (9%)7
- Het percentage inwoners dat in Haaglanden het afgelopen jaar cannabis heeft gebruikt is het hoogst bij 19- tot en met 34-jarigen (18%)7.
- In Delft gebruikte 15% van de jongeren (12 tot en met 18 jaar) ooit softdrugs (cannabis of wiet). Dit is in Haaglanden 10%. Het percentage jongeren in Delft dat ooit harddrugs (XTC (ecstasy, MDMA), cocaïne, paddo’s, amfetamine (uppers, pep of speed), LSD, GHB, lachgas en heroïne) heeft gebruikt is 5%. In Haaglanden is dit 4%.
- In Delft gebruikte 6% van de jongeren de afgelopen vier weken softdrugs. In Haaglanden is dit 4%. En 2% van de jongeren in Delft gebruikte in de afgelopen vier weken harddrugs. In Haaglanden is dit 1%8.

Zie de Gezondheidsmonitor.

Aanpak genotmiddelen

Delft heeft een geschiedenis als het gaat om de aanpak van alcoholpreventie van jongeren. De gemeente wil deze aanpak integraal voortzetten, waarbij ze zich ook richt op preventie van roken en drugsgebruik. Hierin worden ook kwetsbare groepen benoemd zoals bijvoorbeeld statushouders en ouderen. Daarnaast heeft Delft een preventie- en handhavingsplan opgesteld om het alcoholgebruik onder jongeren tot 18 jaar en jongvolwassenen in te perken9.

Schoolgebouwen en schoolpleinen moeten vanaf 2020 geheel rookvrij zijn. Vaak wordt hier nu al aan voldaan. Echter de communicatie via de schoolgids, website of met een zichtbaar bord bij het schoolplein blijft nog achter. Enkele scholen hebben borden van de Rookvrije Generatie met een link naar de Gezonde School opgehangen.

Het omarmen van een Rookvrije Generatie stimuleert om niet te roken op plaatsen waar kinderen opgroeien en zich bewegen. Dat kan dus ook in speeltuinen of bij kinderboerderijen zijn. Het draagt bij aan bewustwording en het daadwerkelijk bereiken van gezond gedrag. Open communicatie stimuleert ook een aanspreekcultuur, waarbij roken in de nabijheid van kinderen als ongewenst kan worden aangegeven. Daarnaast wordt in Delft elk jaar meegedaan aan Stoptober, waarbij mensen worden aangemoedigd minimaal een maand niet te roken.

Advies verdere inzet

Voortzetten van een integrale aanpak is nodig om de effecten van de inspanningen te vergroten. Dit betekent ook samenwerken met regelgeving, handhaving en preventief samenwerken met partijen waar de (risico)doelgroepen te vinden zijn.

Een effectieve aanpak vraagt een lange adem. Een integrale aanpak is in lijn met de prioriteit die landelijk aan dit onderwerp wordt gegeven (Nationaal Preventieakkoord). Daarbij moet rekening gehouden worden met de reden achter het gebruik van genotmiddelen, de risico’s van de verschillende middelen en de levensfase waarin deze middelen gebruikt worden. Dit geldt zeker bij mensen die kwetsbaar zijn voor het gebruik van genotmiddelen.

Referenties

  1. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  2. Jongerenenquête 2015,GGD Haaglanden
  3. Volksgezondheid en Zorg. Alcoholgebruik en Gezondheid - www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/alcoholgebruik/cijfers-context/gevolgen#node-alcoholgebruik-en-gezondheid
  4. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  5. Volksgezondheidenzorg.info. Alcoholgebruik, Cijfers & Context. - www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/alcoholgebruik/cijfers-context/huidige-situatie#definities
  6. RIVM: Centrum Gezond Leven (CGL). Loket gezond leven: gevolgen van drugsgebruik - www.loketgezondleven.nl/gezonde-gemeente/drugs/cijfers-en-feiten/gevolgen-van-drugsgebruik-voor-de-gezondheid.
  7. Gezondheidsenquête 2016, GGD Haaglanden
  8. Jongerenenquête 2015, GGD Haaglanden
  9. Gezondheidsmonitor en Kernboodschappen Zuid-Holland West (2015)
Deel dit artikel
Print dit artikel
Download meerdere kernboodschappen en publicaties