Gezondheidsmonitor
4 Lichamelijke gezondheid.svg

Deze tekst beschrijft het totaal aantal meldingen van meldingsplichtige infectieziekten in Den Haag in de periode 2013-2017. Informatie over enkele specifieke infectieziekten en over meldingen vanuit instellingen en instanties worden op Haaglanden-niveau gepresenteerd voor de periode 2014-2017. De gegevens zijn afkomstig van de afdeling Infectieziektebestrijding van GGD Haaglanden.2,3 De landelijke gegevens zijn afkomstig van het RIVM.4     

Meldingsplichtige infectieziekten (alle leeftijden)

Jaarlijks ruim 400 tot bijna 550 meldingen van infectieziekten in Den Haag

Het aantal meldingen van meldingsplichtige infectieziekten in Den Haag varieerde in de periode 2013 – 2017 tussen de 407 en 543. Het aantal meldingen in Den Haag ligt hoger dan het totaal aantal meldingen in de acht regiogemeenten van Zuid-Holland West (figuur 1).

Het aantal meldingsplichtige infectieziekten is tussen 2013 en 2014 met 27% gestegen, tussen 2014 en 2016 met 25% gedaald en tussen 2016 en 2017 weer met 12% gestegen.3 Landelijk is dezelfde trend in stijging en daarna weer daling te zien, de Haagse stijging in 2017 is landelijk en in de regiogemeenten van Zuid-Holland West niet te zien.4  

Figuur 1. Aantal gemelde gevallen van meldingsplichtige infectieziekten, naar jaar van melding. Den Haag, Zuid-Holland West en Haaglanden, 2013-2017.
DH_4.3_Meldingsplicht_F1.png

Kinkhoest en hepatitis B meest gemelde infectieziekten in Haaglanden

Tabel 1 laat het aantal meldingen zien van infectieziekten die in Haaglanden in de jaren 2014-2017 minimaal 20 keer in één jaar zijn gemeld bij de GGD.3,4 Kinkhoest en hepatitis B werden het meest gemeld. In de periode 2014-2017 werden per jaar tussen de 293 en 466 gevallen van kinkhoest gemeld en tussen de 126 en 168 gevallen van hepatitis B.

Kinkhoest is de ziekte die verreweg het meest wordt gemeld. De stijging in het totaal aantal meldingen van infectieziekten in 2014 is het gevolg van de flinke stijging van het aantal meldingen van kinkhoest. Kinkhoest is een infectie van de luchtwegen die met name bij nog niet gevaccineerde zuigelingen een ernstig beloop kan hebben. Het aantal meldingen varieert per jaar maar elke twee tot drie jaar is daarin een piek te zien. In de afgelopen jaren was dit het geval in 2012 en 2014 maar in Haaglanden waren er ook in 2015 en 2016 nog relatief veel meldingen. 
Hepatitis B (acuut en chronisch) is na kinkhoest de meest gemelde infectieziekte met meer dan 100 meldingen per jaar. In 2017 is een duidelijke stijging te zien. Hepatitis B veroorzaakt een acute leverinfectie die bij een deel van de patiënten overgaat in een chronische infectie met kans op ernstige leverschade. Vaccinatie is mogelijk.

Tabel 1. Aantal gemelde gevallen van meldingsplichtige infectieziekten in Haaglanden en Nederland, naar infectieziekte. Haaglanden en Nederland, 2014-2017.
DH_4.3_Meldingsplicht_T1.png

Van de overige infectieziekten zijn in Haaglanden veel minder meldingen geweest, bij een aantal is er sprake van een verheffing in één van de jaren.
Zo was er in 2015 en 2017 een stijging in de meldingen van shigellose, een ernstige darminfectie met koorts, buikkrampen en diarree en die meestal na een reis naar het buitenland optreedt. In 2015 was de stijging mede te danken aan enkele situaties met meerdere besmette personen binnen een reisgezelschap. In 2017 was de stijging onder andere toe te schrijven aan een zeer grote uitbraak met circa 150 personen met maag-darmklachten waarvan een klein deel werd gemeld. De verspreiding vond zeer waarschijnlijk plaats via een studentenvereniging.
Legionellose kan leiden tot een ernstige longontsteking (‘veteranenziekte’); de bacterie komt in het algemeen voor in waterige milieus en vochtige bodems zoals douches, koeltorens, whirlpools, enzovoorts. De ziekte komt regelmatig voor met gemiddeld 20-30 meldingen per jaar in Haaglanden; in de zomer van 2017 is landelijk een toename te zien in het aantal meldingen; in Haaglanden is sprake van een lichte toename. 

Malaria loopt men op in de (sub)tropen, vaak in Afrika. De ziekte wordt door besmette muggen overgebracht. Veel van de gemelde patiënten hebben géén geneesmiddelen tegen malaria ingenomen. 

Ook hepatitis A (‘besmettelijke geelzucht’) wordt vaak opgelopen tijdens een verblijf in een (sub)tropisch gebied; het komt vooral voor bij kinderen. Het virus wordt uitgescheiden in de ontlasting en kan in voedsel en drinken komen als na toiletbezoek en voor het eten de handen niet (goed) gewassen worden. Sinds medio 2016 is er een uitbraak gaande bij mannen die seks hebben met mannen (MSM). Door de verspreiding van hepatitis A via besmet water of voedsel of via sanitaire voorzieningen is de verwachting dat aan MSM-gerelateerde hepatitis A-virussen vaker buiten de groep MSM gevonden gaan worden.    

In 2016 en 2017 is er in Haaglanden en landelijk sprake van een stijging in het aantal meldingen van meningokokkose. Deze ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie die in de bloedbaan of het zenuwstelsel kan leiden tot bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking. De ziekte kent verschillende typen, tegen de C-variant wordt gevaccineerd; landelijk en in Haaglanden is er echter een toename te zien in de gevallen met type W. Er ligt een landelijk advies om de vaccinatie uit te breiden met onder andere die voor de W-variant. 

Bof wordt gekenmerkt door een ontsteking van de speekselklier bij het oor en kan leiden tot blijvende doofheid en heel soms tot onvruchtbaarheid bij jongens. Bof komt in het algemeen niet vaak voor maar in 2015 was er in Haaglanden een toename van het aantal bofmeldingen, vooral onder jongeren van 17-27 jaar; de meesten waren in hun jeugd gevaccineerd.

Mazelen is een zeer besmettelijke vlekjesziekte. Complicaties zijn middenoorontsteking en longontsteking. In 2013 en begin 2014 was er landelijk een grote mazelenepidemie, in Den Haag volgde in 2014 een uitbraak van een ander type mazelen met 43 meldingen in de regio. Buiten de uitbraken komt mazelen maar zelden voor.

Infectieziekten Haaglanden gemeld door instellingen en instanties (alle leeftijden)

Gemiddeld per jaar ruim 200 meldingen van infectieziekten door instellingen en instanties

Tabel 2 laat de aantallen meldingen van infectieziekten zien die door instellingen en instanties op grond van artikel 26 van de Wet op de Publieke Gezondheid zijn gedaan.3

Tabel 2. Aantal door instellingen en instanties gemelde gevallen van infectieziekten in Haaglanden, naar infectieziekte. Haaglanden, 2014-2017.
DH_4.3_Meldingsplicht_T2.png

De meeste meldingen (39% van alle meldingen in 2014-2017) betreffen huiduitslag/exanthemen, zoals scabiës. Deze zeer besmettelijke vorm van schurft komt vooral voor in zorginstellingen. De bestrijding vergt veel menskracht en brengt veel kosten met zich mee. In 2017 betrof twee derde van de meldingen vanuit de kinderopvang huiduitslag/exanthemen. Opvallend is daarbij dat veel meldingen hand-, voet-, en mondziekte (HVM) betrof. Ook maag-darmontstekingen worden relatief veel gemeld (30% van alle meldingen); in 2016 kwamen hiervan veel meldingen van zorginstellingen met nogal eens het zeer besmettelijke NORO-virus als ziekteverwekker.  

Van alle meldingen in de periode 2014-2017 komt de helft van de kinderopvang (50%), een derde van zorginstellingen (32%) en 17% van onderwijsinstellingen. 

  1. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Wat betekent de meldingsplicht? [Online]. (bezocht op 1 mrt 2018); Beschikbaar op URL: https://www.rivm.nl/Onderwerpen/M/Meldingsplicht_infectieziekten/Wat_betekent_de_meldingsplicht
  2. GGD Haaglanden, afdeling Infectieziektebestrijding. Klik hier voor meer informatie over deze afdeling: https://www.ggdhaaglanden.nl/over/organisatie/infectiebestrijding-en-hygiene/infectieziektebestrijding-ggd-haaglanden.htm
  3. Aangiften infectieziekten (regio Haaglanden 2013-2017). Epidemiologisch Bulletin, 2014; 49 (1): 31-34; Epidemiologisch Bulletin, 2015; 50 (1): 29-30; Epidemiologisch Bulletin, 2016; 51 (1): 40-42; Epidemiologisch Bulletin, 2017; 52 (1): 28-30 ; Epidemiologisch Bulletin, 2018; 53 (1): 31-34.
  4. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Aantal meldingen per infectieziekte per jaar. [Online]. (bezocht op 1 mrt 2018); Beschikbaar op URL: https://www.rivm.nl/Onderwerpen/M/Meldingsplicht_infectieziekten/Open_rapportages_meldingsplichtige_infectieziekten/Aantal_meldingen_per_infectieziekte_per_jaar
Deel dit artikel
Print dit artikel
Abonneer je op de RSS feed
Download meerdere kernboodschappen en publicaties

Over dit onderwerp

Infectieziekten zijn ziekten die worden veroorzaakt door virussen, bacteriën, schimmels of parasieten. Mensen kunnen elkaar besmetten en op deze manier de infectieziekten verspreiden. 

(Snelle) melding van infectieziekten door arts of laboratorium bij de GGD zorgt ervoor dat er gepaste maatregelen kunnen worden genomen om de ziekte te bestrijden en verdere verspreiding te voorkomen. Een infectieziekte is meldingsplichtig als het bijvoorbeeld uit een bron komt waartegen de omgeving zich moeilijk kan beschermen en gezien de aard en besmettelijkheid van de ziekte maatregelen nodig zijn, of als melding noodzakelijk is voor preventie en bestrijding.1 Voorbeelden van meldingsplichtige infectieziekten zijn kinkhoest en hepatitis B.
Naast infectieziekten die voor alle patiënten gemeld moeten worden, zijn instellingen en instanties waar risicogroepen wonen of verblijven (vooral kindercentra, scholen, verzorgings- en verpleeghuizen en ziekenhuizen) op grond van artikel 26 van de Wet op de Publieke Gezondheid verplicht een uitbraak van infectieziekten te melden bij de GGD.