Gezondheidsmonitor

Alle inwoners in de regio Haaglanden verdienen een gelijke kans op een goede gezondheid. Om dit te realiseren hebben gemeenten voor het formuleren van hun beleid inzicht nodig in de gezondheidssituatie van hun inwoners. Dit inzicht geeft GGD Haaglanden via de gezondheidsmonitor. Hier vindt u informatie over ontwikkelingen op het gebied van de volksgezondheid in de negen gemeenten van Haaglanden: Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer.

De gemeenten in Haaglanden kunnen de cijfers uit de gezondheidsmonitor en de bijbehorende kernboodschappen gebruiken voor het opstellen of bijstellen van hun nota volksgezondheid en ook voor nota’s op andere beleidsterreinen. Ook andere partijen kunnen de gegevens gebruiken voor het onderbouwen of bijstellen van hun beleid en activiteiten op het terrein van gezondheid.

Doel van de gezondheidsmonitor

De gezondheidsmonitor biedt inzicht in de gezondheidssituatie van de inwoners. Dit doet GGD Haaglanden vanuit zijn wettelijke taak, en zijn missie de gezondheid te bewaken, beschermen en bevorderen. Het doel is het verbeteren van de volksgezondheid en het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen groepen inwoners.

Gezondheid kan ook gezien worden als middel om andere doelen te bereiken. Bijvoorbeeld het verhogen van de participatie doordat de inwoners gezonder zijn. Door inzicht te geven in de volksgezondheid, en verschillen hierin tussen groepen inwoners, kunnen beleid en interventies zo optimaal mogelijk aansluiten bij de gezondheidssituatie van de inwoners en kwetsbare groepen hierbinnen.

Kernboodschappen

Bij de gezondheidsmonitor zijn kernboodschappen (beleidsadviezen) uitgewerkt, gebaseerd op de gegevens uit de gezondheidsmonitor, landelijke speerpunten en de lokale situatie. Deze kernboodschappen geven de gemeenten richting bij het maken van hun keuzes in het (gezondheids)beleid.

Thema’s en onderwerpen in de gezondheidsmonitor

In de gezondheidsmonitor zijn tien thema’s opgenomen, met daaronder verschillende onderwerpen. De thema’s en onderwerpen in de gezondheidsmonitor zijn uitgekozen op hun relatie met gezondheid, en de beschikbaarheid van (gemeentelijke) gegevens. De relatie tussen het onderwerp met gezondheid staat bij elk onderwerp in de tekst beschreven.

Er is een aantal modellen dat de relatie tussen gezondheid en andere factoren beschrijft, zoals het model van Lalonde uit 1974.1 Volgens dit model beïnvloeden biologische factoren, leefstijl, omgeving en gezondheidszorg de gezondheid. In de Volksgezondheid Toekomst Verkenning van 2006 is door het RIVM een uitgebreider model gepresenteerd, zie figuur 1.2 Ook in dit model wordt gezondheid beïnvloed door determinanten van gezondheid (waaronder omgeving en leefstijl), en door preventie en zorg. In dit model is ook beleid opgenomen, zowel gezondheids(zorg)beleid als beleid op andere terreinen. Beleid beïnvloedt de determinanten van gezondheid en de preventie en zorg, welke op hun beurt de gezondheidstoestand beïnvloeden. De gezondheidstoestand beïnvloedt op zijn beurt weer het beleid. Vooral aan de positieve beïnvloeding van de gezondheid door beleid hoopt de gezondheidsmonitor een bijdrage te leveren.

Figuur 1. Het uitgewerkte conceptuele model van de volksgezondheid.
VTV-model gezondheid.bmp

De figuur is met toestemming overgenomen uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006.2 

Positieve Gezondheid

Er zijn verschillende definities en begrippen van gezondheid. GGD Haaglanden gaat uit van het concept van positieve gezondheid. Dit is een dynamische opvatting van het begrip gezondheid waarin functioneren, veerkracht en zelfregie centraal staan.3, 4 Het concept omvat zes hoofddimensies, waarvan onderdelen in de gezondheidsmonitor zijn terug te vinden. Hieronder staat een overzicht van de verschillende dimensies van positieve gezondheid met daarbij voorbeelden van onderwerpen hierover in de gezondheidsmonitor:

Tabel 1. Overzicht van dimensies
Introductie_Tabel.png

Actualisatie

Sinds 2018 is de gezondheidsmonitor van GGD Haaglanden digitaal in plaats van een papieren rapportage. Het grote voordeel hiervan is dat nieuwe gezondheidsgegevens tussentijds in de gezondheidsmonitor opgenomen kunnen worden. Via de digitale nieuwsbrief wordt u op de hoogte gehouden van actualisatie van bestaande en nieuw toegevoegde onderwerpen. 

Tot slot

Resultaten van gemeentelijk gezondheidsbeleid zijn veelal pas op langere termijn zichtbaar. Ook als verbeteringen in gezondheidsgedrag zijn gerealiseerd zal het effect op de gezondheid meestal pas (veel) later meetbaar zijn. Daarnaast zijn veranderingen in gezondheidsgedrag vaak het resultaat van ontwikkelingen op verschillende terreinen. De gezondheidsmonitor kan daarom niet gebruikt worden om het effect van (gemeentelijk) gezondheidsbeleid of activiteiten aan te tonen. Het is een instrument om te monitoren (te volgen) hoe de gezondheidssituatie ervoor staat, welke nieuwe ontwikkelingen zich voordoen en welke risicogroepen er zijn. Om passend volksgezondheidbeleid te kunnen maken, is het van groot belang de gezondheid van de inwoners van Haaglanden in de toekomst te blijven volgen.

Referenties

  1. Lalonde M. A new perspective on the health of Canadians. A working document. Ottawa: 1974.
  2. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Zorg voor gezondheid. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006. Hollander AEM de, Hoeymans N, Melse JM, Oers JAM van, Polder JJ [eindredactie]. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2006.
  3. Huber M, Vliet M van, Boers I. Heroverweeg uw opvatting van het begrip ‘gezondheid’. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2016; 160: A7720.
  4. Institute for Positive Health: www.iph.nl